سند راهبردی زیرسطحی تهران؛ شهرسازی نوین پدافند غیرعامل پایتخت
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی، این سند همزمان با بررسی طرح الزام شهرداری تهران به احداث و بهرهبرداری از پناهگاهها و فضاهای امن شهری در شورای اسلامی شهر تهران به تصویب رسیده و به اعتقاد کارشناسان، میتواند پیوندی مؤثر میان سیاستهای شهرسازی و الزامات پدافند غیرعامل ایجاد کند.
بر اساس این سند، فضاهای زیرسطحی تنها محل استقرار تأسیسات یا خطوط حملونقل نیستند، بلکه میتوانند در شرایط عادی به عنوان پارکینگ، مراکز فرهنگی و ورزشی، خدمات شهری و شبکههای پیاده مورد استفاده قرار گیرند و در شرایط بحران، با تغییر کاربری سریع به پناهگاه و فضای امن تبدیل شوند.
ارزش پدافندی سند؛ ایجاد پناهگاههای چندمنظوره
در همین زمینه، سعید فرقانی مدیرکل طرحهای شهرسازی معاونت امور شهری سازمان پدافند غیرعامل کشور، این سند را حلقه اتصال اسناد بالادستی پدافند شهری با برنامهریزی کالبدی تهران توصیف کرد.
وی گفت: سند راهبردی فضاهای زیرسطحی در راستای سند راهبردی پدافند شهری، دستورالعمل پناهگاههای شهری (دستورالعمل شهید شاطری) و با هدف جبران کمبود پناهگاههای ایمن شهری، افزایش تابآوری و استفاده از ظرفیت بالقوه زیرسطح برای تأمین ایمنی و تداوم عملکردهای شهری تدوین و تصویب شده است.
به گفته فرقانی، یکی از اهداف کلان این سند افزایش تابآوری، ارتقای پدافند غیرعامل و مدیریت بحران شهری است و این اهداف از طریق افزایش ایمنی شهروندان، کاهش آسیبپذیری کالبدی، حفظ تداوم عملکرد زیرساختها و تسهیل مدیریت بحران دنبال میشود.
او مهمترین خروجیهای عملیاتی سند را ایجاد فضاهای چندمنظوره پناهگاهی و استقرار عملکردهای حیاتی در زیرسطح عنوان کرد و افزود: مراکز کنترل و فرماندهی جایگزین، مراکز داده و پشتیبان، شبکههای رادیویی و فیبر نوری، شبکه لجستیک اضطراری، پارکینگ خودروهای امدادی، مراکز درمانی، اورژانس CBRN، انبارهای راهبردی اقلام اساسی و همچنین حفاظت از آثار ارزشمند تاریخی و علمی از جمله کاربریهایی هستند که در لایههای مختلف زیرسطح پیشبینی شدهاند.
پایان پروژههای موردی؛ آغاز حکمرانی یکپارچه زیرسطح
میترا کریمی مدیرکل شهرسازی و طرحهای شهرسازی شهرداری تهران با اشاره به تصویب این سند اعلام کرده است که یکی از مهمترین اهداف آن، ایجاد چارچوبی یکپارچه برای برنامهریزی، هدایت و مدیریت فضاهای زیرسطحی پایتخت است؛ زیرا تاکنون بخش عمده مداخلات زیرسطحی تهران بهصورت پروژههای منفرد و بدون سند بالادستی انجام میشد. در این چارچوب، چهار لایه فضایی شامل کمعمق، میانی، عمیق و لایه حفاظت زیرسطحی تعریف شده و نوع بهرهبرداری از هر لایه بر اساس ملاحظات فنی، محیطزیستی، مالکیت، گسلها، منابع آب زیرزمینی، فرونشست، میراث تاریخی و زیرساختهای شهری تعیین خواهد شد.
شهرداری تهران چه وظیفهای دارد؟
براساس سند مصوب، شهرداری تهران موظف است ظرف شش ماه «برنامه عملیاتی فضاهای زیرسطحی شهر تهران» را تهیه کند. این برنامه شامل تعیین پهنههای مجاز، مشروط و ممنوع توسعه زیرسطحی، ضوابط اجرایی، مدل حکمرانی و اولویتبندی پروژهها خواهد بود و برای تصویب به مراجع ذیربط از جمله سازمان پدافند غیرعامل کشور ارائه میشود.
به گزارش پایداری ملی، سند راهبردی فضاهای زیرسطحی تهران، نقشه راه توسعه زیرزمین پایتخت با رویکرد شهرسازی، مدیریت بحران و پدافند غیرعامل است. ارزش اصلی این سند در آن است که زیرسطح شهر را از یک فضای صرفاً عمرانی به یک زیرساخت راهبردی برای حفاظت از جان شهروندان، تداوم خدمات حیاتی و افزایش تابآوری شهری تبدیل میکند؛ رویکردی که میتواند پناهگاههای شهری را به فضاهایی چندمنظوره، کارآمد و قابل بهرهبرداری در همه شرایط بدل سازد.