افزایش تابآوری در برابر تهدیدها؛ نتیجه مهم پدافند غیرعامل
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی، شرایط کنونی کشور نشان میدهد تقویت پدافند غیرعامل در استان خراسان رضوی، دیگر یک اقدام انتخابی نیست؛ بلکه یک ضرورت حیاتی برای کاهش مخاطرات در موارد بحرانی، حفاظت از انسجام اجتماعی و حفظ آرامش در منطقه است. طرح راهبردی پدافند غیرعامل خراسان رضوی از سال ۹۶ تدوین و از سال ۹۷ نیز باید اجرایی شده باشد. بر اساس راهبرد دفاع موزائیکی، کل ایران به ۳۱ موزائیک که همان ۳۱ استان هستند، تقسیم میشود و استانداران بهعنوان رؤسای شورای پدافند غیرعامل و نیز شورای تأمین، وظیفه پاسخگویی به همه تهدیدها را به صورت مستقل و خودکفا در سطح استان برعهده دارند.
طبق سند پدافند غیرعامل، خراسان رضوی به ۲۸ موزائیک یا شهرستان تقسیم میشود. همچنین شورای پدافند غیرعامل استان به ریاست استاندار و جانشینی معاون سیاسی و دبیری مدیر کل پدافند غیرعامل شکل گرفته و رئیس شورای پدافند غیرعامل هر شهرستان فرماندار است.
ضرورت پایش دائمی تهدیدها
سرپرست اداره کل پدافند غیرعامل استانداری خراسان رضوی در گفتوگو با طوس با بیان اینکه طرح جامع پدافند غیرعامل استان با همکاری دانشگاه مالک اشتر و دستگاههای اجرایی استان در سال ۱۳۹۶ تهیه شده، میگوید: با اجرای این طرح زیرساختهای استان در مقابل تهدیدها و اقدامهای نظامی و خصمانه دشمن پایدار و مصون خواهد بود که این مهم از طریق پایش دائمی تهدیدها، کاهش آسیبپذیریها، تداوم فعالیتهای ضروری و تأمین نیازهای اصلی و حیاتی مردم و همچنین بسیج همه منابع با استفاده از ظرفیتهای دولتی، مردمی و سازمانهای مردمنهاد استانی انجام میشود.
مسعود یاوری میافزاید: پس از تصویب طرح جامع در شورای پدافند غیرعامل استان، برش دستگاهی توسط اداره کل پدافند غیرعامل تهیه و به دستگاههای استان ابلاغ شد و در برنامههای عملیاتی دستگاهها مدنظر قرار گرفت.
وی با اشاره به اهداف کلان این طرح ادامه میدهد: افزایش توان بازدارندگی استان در مقابل تهدیدهای محتمل، افزایش تابآوری استان در مقابل تهدیدها و اقدامهای خصمانه، کاهش آسیبپذیری زیرساختها و مراکز ثقل استان در مقابل اقدامهای نظامی و تسهیل در مدیریت بحران در زمان تهدیدها و اقدامهای نظامی دشمن، اهدافی است که این طرح پیگیری میکند.
سرپرست پدافند غیرعامل استانداری خراسان رضوی درباره برنامههای مهم و اولویتدار استان در زمینه پدافند غیرعامل بیان میکند: یکی از برنامههای اولویتدار، تجهیز مراکز مهم و خدماتی استان؛ از جمله بیمارستانها، نانواییها، دستگاههای اجرایی و... به سوخت دوم و برق اضطراری است تا در زمان قطع گاز و برق و بحرانهای احتمالی، دچار چالش نشوند.
یاوری با اشاره به خروج مراکز پرخطر از محدوده بافت جمعیتی بهعنوان اولویت دیگر این طرح برای استان اظهار میکند: مصونسازی سایبری در برابر تهدیدها، برگزاری رزمایش در حوزههای مختلف پدافند به منظور سنجش آمادگی دستگاهها، تهیه و اجرای طرحهای پدافند غیرعامل در مورد مراکز، اماکن و تأسیسات حائز اهمیت نظامی و غیر نظامی و فرهنگسازی و آموزش عمومی و تخصصی برای مدیران و کارشناسان دیگر اولویتهای استان در راستای طرح پدافند غیرعامل است.
آموزش ۳۰هزار شهروند در قالب پدافند غیرعامل شهرداری
رئیس پدافند غیرعامل و پیشگیری از بحران شهرداری مشهد نیز در گفتوگو با طوس درباره مسئله پدافند به دو حوزه مردممحور و فعالیتهای سازمانی اشاره کرده و میگوید: در حوزه مردممحور، ما آموزشهایی را با عنوان دوام؛ «نیروهای داوطلب واکنش اضطراری محلات» ارائه میدهیم. خوشبختانه تا به حال توانستهایم اقدامهای بسیار خوبی در سطح مشهد انجام دهیم که در مقایسه با سایر نقاط کشور نیز در زمره برترینها قرار داریم. هدف ما ارتقای آمادگی شهروندان بوده و در این راستا یکی از آموزشهای ما مسئله پدافند غیرعامل است که به همراه آموزشهای مدیریت بحران، امداد و نجات و اطفای حریق با همکاری دستگاههایی مانند هلالاحمر، اورژانس و آتشنشانی ارائه میدهیم. تاکنون تقریباً ۳۰هزار نفر از شهروندان را آموزش دادهایم و حدود ۲هزار نفر را سازماندهی کردهایم.
محمد شیدایی میافزاید: از ابتدای جنگ رمضان نیز با استفاده از ظرفیت نیروهای دوام که دیگر خودشان مربی و توانمند شدهاند، توانستهایم در مساجد ۲۵هزار نفر را با نظارت جامعه بسیج پزشکی آموزش دهیم و اقدامهایی را برای رفع شرایط جنگی پیگیری کنیم. در زمینه تولید محتوا نیز انیمیشنها، شخصیتسازیها و پوسترهایی را طراحی و در فضای مجازی منتشر کردهایم تا فرهنگسازی آمادگی شهروندان را تقویت کنیم.
وی درباره محور پروژههای شهری نیز تأکید میکند: بر اساس دستور پدافند غیرعامل، مطالعاتی در پروژهها و طرحهای شهرداری انجام شده و تمامی پروژههای مشمول پدافند غیرعامل در شهرداری، دارای مطالعات و پیوست پدافند مرتبط هستند. تجهیزات مرتبط شهری با حوزه بحران و پدافند غیرعاملِ لازم را رصد و تجمیع کرده و کاستیهای موجود را شناسایی کردهایم. برای تأمین تجهیزات مورد نیاز بر اساس برنامهای که داریم، اعتبارات لازم را تخصیص دادهایم و بخشی از آن خریداری شده و قسمتی هم نیاز به گذر زمان و تأمین اعتبار دارد تا امسال یا سال آینده انشاءالله تأمین شود.
تداوم خدمت؛ دستورالعمل مهم پدافند غیرعامل
رئیس پدافند غیرعامل و پیشگیری از بحران شهرداری مشهد با اشاره به ضرورت مشخص بودن سناریوها و آماده بودن نیروها و تجهیزات براساس پدافند غیرعامل میافزاید: بر اساس دستورالعملها باید آمادگی ما در حدی باشد که اگر هر اتفاقی افتاد، خدمت ما دچار اختلال نشود و بتوانیم حداقل خدمتها را به شهر و مردم انجام بدهیم. سناریوهای ما برای هر اتفاقی آماده است و یکی از نکات در دستورالعملهای پدافند، همین تداوم خدمت بوده که با تعامل کارگروههای مشترک با همه دستگاهها این اتفاق افتاده است.
شیدایی با اشاره به ضرورت تغییرات در تجهیزات و ساختارهای مدیریتی در زمان بحران بیان میکند: تمام این موارد را نیز مدام رصد و درباره آنها برنامهریزی میکنیم؛ ولی طبیعتاً در اتفاقات طبیعی و انسانساز، بخشی با عنوان ریسک باقیمانده وجود دارد و فراتر از آن چیزی است که ما پیشبینی کردیم؛ یعنی هیچ کس نمیتواند ۱۰۰در صد در مقابل حوادث ایمن باشد؛ چون همیشه یک بخش وجود دارد که ما هیچ وقت آن را ندیدهایم.
وی با اشاره به جایگاه و نقش شهروندان میگوید: هر شهروندی در هر جایگاهی باید آمادگی کامل برای هر اتفاقی را داشته باشد و یکسری آموزشها را مانند کمکهای اولیه، در زندگی شخصی خود ببیند. بر اساس استانداردهای بینالمللی بحران و پدافند غیرعامل، اگر اتفاقی بیفتد، ما باید برای ۷۲ ساعت بتوانیم از عهده حداقل نیازهای خود بربیاییم و ادامه حیات بدهیم تا نیروهای امدادی برای کمک برسند.
رئیس پدافند غیرعامل و پیشگیری از بحران شهرداری مشهد با بیان اینکه حوادث طبیعی ممکن است فراتر از پیشبینیها رخ دهند، میافزاید: لازم است آمادگی خود را بهطور روزانه رصد کنیم و به سطح مطلوبی از آمادگی برسیم. نمیتوانیم ادعا کنیم که همیشه بهطور کامل آمادهایم؛ اما تمام تلاش خود را در این زمینه به کار بستهایم تا از وقوع حوادث جلوگیری کنیم و در صورت بروز هرگونه مشکل، بهترین خدمات را به شهروندان ارائه دهیم.
ضرورت بازنگری در اهداف پدافند به واسطه جنگ
شیدایی درباره وضعیت تحقق اهداف این سازمان در ارتباط با پدافند غیرعامل توضیح میدهد: در شرایط کنونی میتوان گفت وضعیت موجود خوب است. ما توانستهایم به ۵۰ تا ۶۰درصد اهداف خود دست یابیم؛ اما اگر بخواهیم شرایط پیش از جنگ را در نظر بگیریم، بالای ۷۰ تا ۸۰درصد از آمادگیها محقق شده بود. پس از جنگ، بسیاری از مسائل تغییر کرده و نیاز به بازنگری در اهداف داریم.
وی درباره اعتبار مورد نیاز در این زمینه نیز میگوید: نمیتوان عدد دقیقی ارائه داد؛ زیرا با توجه به تورم و تغییرات اقتصادی، پیشبینی رقمی مشخص دشوار است. ما هر ۶ ماه وضعیت را رصد میکنیم و در صورت نیاز به تأمین اعتبار بیشتر، اقدام خواهیم کرد. با توجه به شرایط کنونی، استانداردها و دستورالعملهای جدیدی نیز وجود دارد که باید رعایت شوند و این موضوع نیز بر نیاز به تأمین اعتبار تأثیر میگذارد.
پدافند غیرعامل در خراسان رضوی؛ از برنامهریزی در سند راهبردی تا الزام اجرایی در دستگاهها
طبق سند راهبردی پدافند غیرعامل، همه دستگاههای دولتی باید کمیته تخصصی پدافند داشته باشند و اقدامهای لازم در حوزه پدافند را در دستگاه متبوع خود پیگیری کنند. در سطح خراسان رضوی ۱۱ کارگروه تخصصی ارتباطات و فناوری اطلاعات، امداد و نجات، انرژی و آب، بهداشت، سلامت و بیولوژیک، پشتیبانی، خدمات شهری و روستایی، جهاد کشاورزی، دفاعی، امنیتی و انتظامی، راه و شهرسازی، سازماندهی و مشارکت مردمی، صنعت، معدن و تجارت، فرهنگی، اجتماعی و آموزشی در چارچوب شورای پدافند غیرعامل پیشبینی شده است. با این تفاسیر، همه دستگاههای دولتی استان باید فعالیت خود را در راستای پدافند غیرعامل از سال ۹۷ تاکنون شروع کرده و آمادگی لازم را داشته و الزام قانونی برای اجرا نیز وجود داشته باشد.