![شماره یازدهم خبرنامه دیدهبان](/files/fa/publication/issues/1403/5/17/cover_50.jpg)
در شکست ارتش مجهز اسرائیل از جنبش مقاومت فلسطین همین بس که «گئورا ایلاند» مشاور سابق امور امنیتی کابینه اسرائیل در گفتگو با روزنامه صهیونیستی یدیعوت، اذعان کرده است: «حماس همان صدای واقعی مردم در غزه است. حماس ارتشی قوی ایجاد کرد و در صحنه عمل آنها دولت خود را برپا کردند. در حقیقت، اسرائیل به این دولت سالها اجازه داد که موشک و گلوله به سمتش شلیک کند و همزمان ما به آنها اجازه دادیم که مواد غذایی دریافت کنند که این امر مسخره است. حماس شکست نخورده اما ضربه سنگینی دریافت کرده است».
با توجه به تحولات مربوط به جنگ اسرائیل و مقاومت فلسطین و عقبنشینی ذلیلانه ارتش اسرائیل از نوار غزه، مشرق گزارش ویژه پیشین خود در مورد چگونگی تشکیل جنبش حماس را بازنشر داده است.”حماس” نام مختصر "جنبش مقاومت اسلامی فلسطین”، جنبشی مردمی است که در پی ایجاد شرایط لازم جهت آزادی این کشور از ظلم و تجاوزگری صهیونیستها و حامیان آنهاست. این جنبش انقلابی که از حمایت تودههای مردم برخوردار است، بر این باور است که تا آزادی فلسطین از نهر تا بحر به مبارزات خود ادامه میدهد.
شعار جنبش:شعار این جنبش در قالب لوگوی آن ترسیم شده است بدین معنا که تصویر مسجدالاقصی به عنوان نقشه کوچک فلسطین تصور شده است که توسط دو علم به شکل یک نصف قوس دیده میشود، محافظت می شود .
عبارت” لا اله الا الله”" محمد رسول الله” به اسلامی بودن این جنبش اشاره داردو شمشیر نشانه موضع قدرت و ثبات وشرافت این جنبش در دفاع از آرمان فلسطین است.
شکلگیری و پیدایش :
"حماس” در ۱۵ دسامبر ۱۹۸۷، بیانیه تأسیس خود را منتشر کرد اما جرقههای اولیه شکلگیری آن به دهه چهل قرن گذشته برمیگردد. این جنبش در امتداد جنبش اخوان المسلمین شکل گرفت و قبل از اعلام موجودیت ، اخوان المسلمین برای بیان مواضع خود در قبال مسئله فلسطین اسمهای دیگری چون”جنبش پیکار اسلامی” و”حامیان سرزمین اسرا” و… را مطرح کرد.
انگیزههای شکل گیری:
حوادث متعددی که در پی اشغال فلسطین در سال ۱۹۴۸ و بخصوص بعد از شکست ۱۹۶۷ روی داد، زمینه شکلگیری جنبش حماس را فراهم آورد. این حوادث نتیجه دو عامل اساسی است: یکی تحولات سیاسی عرصه فلسطین و مسائل بعد از آن تا پایان سال ۱۹۸۷ و دیگری تحولات بیداری اسلامی و قضایای بعد از آن تا نیمه دهه هشتاد.
1-تحولات سیاسی
ملت فلسطین به تدریج پی برد که با مسئله مرگ و زندگی روبروست چرا که جریان درگیری اعراب و مسلمانان با صهیونیستها و قضایای دیگری چون مسئله آوارگان، بازسازی ویرانههای تجاوز رژیم صهیونیستی و نادیده گرفتن دو سوم خاک فلسطین بعد از شکست ۱۹۶۷ باعث شد تا ملت فلسطین احساس کند که خود باید به فکر چاره باشد و از همین رو گروههای مقاومت مردمی شکل گرفت.
این در حالی بود که سازمان آزادیبخش فلسطین در دهه هشتاد، نوعی بازگشت به عقب داشت و در دو عرصه داخلی و خارجی در رویکرد انقلابی خود ضعیف عمل کرد و بر خلاف مفاد منشورملی فلسطین حقوق ملت فلسطین را ضایع نمود و بعد از امضای توافقنامه کمپ دیوید و تجاوز صهیونیستها به لبنان و محاصره بیروت در سال ۱۹۸۲ امتیازهای بیشتری به دشمن داد.
در پی این محاصره سه ماهه که هیچ عکسالعملی از جانب اعراب رخ نداد، سازمان آزادیبخش فلسطین تضعیف و از لبنان خارج شد تا حدی که عدهای در این جنبش شعار سازش را سر دادند و بدین ترتیب عملاً وجود رژیم صهیونیستی در خاک فلسطین مورد پذیرش واقع شد و صهیونیستها بخش اعظمی از خاک فلسطین را جزء سرزمین های اشغالی به شمار آوردند.با شروع جنگ ایران و عراق، مسئله فلسطین در حاشیه قرار گرفت و به موازات آن رژیم صهیونیستی که در سال ۱۹۸۱ با آمریکا توافقنامه امنیتی امضا کرده بود بر سختگیریهای خود افزود.
در چنین شرایطی و در حالی که سران عرب به دولت آمریکا و سردمداران آن دل بسته بودند رژیم صهیونیستی با حمایت این کشور در سال ۱۹۸۵ ، مقر سازمان آزادیبخش فلسطین در تونس را هدف قرار داد و در عرصه بینالمللی نیز به دلیل توجه اتحاد جماهیر شوروی به مسائل داخلی، آمریکائیها فضای بیشتری برای یکهتازی خود در منطقه فراهم میدیدند.
۲- بیداری اسلامی:
فلسطین بیش از دیگر کشورهای عربی با رشد بیداری اسلامی روبرو بوده است و همین امر باعث شد تا جنبشهای اسلامی فلسطین از لحاظ فکری و تشکیلاتی توسعه یابند.به دلیل بیتوجهی دولتهای عرب به مسئله فلسطین و شکلگیری جریان سازش در این کشور و پیامدهای منفی مترتب بر این رویکرد و نیز شکلگیری نضج فکری مقاومت مردمی در داخل و خارج فلسطین، شکلگیری جنبشی جهادی با رویکرد اسلامی ضرورت داشت که نشانههای پیدایش آن در سال ۱۹۸۱ و با شکل گیری مجموعه شیخ احمد یاسین در سال ۱۹۸۳ و دیگر مجموعه های جهادی آشکار شد.
از دیگر عوامل ایجاد روحیه مقاومت در برابر سیاستهای ظالمانه دشمن صهیونیستی و اقدامات سرکوبگرایانه آن، مقابله گروههای دانشجویی در دانشگاه "النجاح” و دیگر دانشگاههای کرانه باختری و دانشگاه اسلامی غزه با مقامات این رژیم بود.
دوم: تحول
در ۶ دسامبر ۱۹۸۷، راننده یک کامیون صهیونیستی، وانت حامل کارگران فلسطینی را به زیرگرفت که در پی آن چهارتن از ساکنان اردوگاه جبالیا کشته شدند. این اقدام باعث شد تا جنبش جهاد اسلامی فلسطین، نخستین بیانیه خود را در ۱۵ دسامبر ۱۹۸۷ منتشر کند و از آغاز مرحله جدیدی از مبارزات مردمی فلسطین بر ضد رژیم صهیونیستی سخن بگوید.شکلگیری این جنبش، با نگرانی رژیم صهیونیستی و تلاش آن برای فعال ساختن تمام توان دستگاههای اطلاعاتی برای رصد تحرکات و فعالیتهای رهبران آن و دستگیری و بازداشت آنها همراه بود.بزرگترین موج دستگیری و بازداشت اعضای جنبش در ماه آیار ۱۹۸۹روی داد که شیخ احمد یاسین یکی از آنها بود.
با ابتکار جدید نیروهای این جنبش یعنی دستگیری سربازان اسرائیلی و نیز حمله به سربازان این رژیم در سال ۱۹۹۰، صهیونیستها تحرکات بیشتری را در دسامبر همان سال آغاز کردند و چهارتن از چهرههای برجسته این جنبش را تبعید نمودند.با شکل گیری گردان های شیخ عزالدین قسام، شاخه نظامی این جنبش، روند مبارزه متحول شد.
در دسامبر ۱۹۹۲ مبارزان این جنبش نسیم تولیدانو، سرباز اسرائیلی را به اسارت گرفتند. در پی این اقدام، اسحاق رابین نخست وزیر رژیم صهیونیستی برای مجازات حماس تصمیم گرفت ۴۱۵ نفر از مبارزان برجسته فلسطینی را تبعید نماید. مبارزان تبعیدی حماس و جهاد اسلامی در اردوگاه موقت خود در مرج الزهور در جنوب لبنان به مبارزاتشان ادامه دادند و این امر باعث شد تا رابین با بازگشت دوباره آنان موافقت نماید.
در فوریه ۱۹۹۴ باروخ گولدشتاین، از صهیونیستهای افراطی به نمازگزاران مسجد ابراهیمی الخلیل حمله کرد و ۳۰ نفر را کشته و۱۰۰ نفر دیگر را نیز زخمی کرد. این اقدام باعث شد تا حماس نبرد گستردهای را بر ضد نیروهای اشغالگر آغاز و اعلام نماید در صورتیکه صهیونیستها این جنایتها را ادامه دهند اسرائیلیهای ساکن فلسطین را مورد هدف قرار خواهند داد.
اندیشه مبارزاتی جنبش حماس :
در اندیشه مبارزاتی این جنبش، نبرد با صهیونیستها تنها نبرد با یک رژیم متجاوز نبوده و درواقع مبارزه با استعمار نوینی است که در پی به یغما بردن منابع و ثروت جهان عرب و اسلام و گسترش سلطه اقتصادی، سیاسی، نظامی و فکری خود است.به اعتقاد این جنبش، بهترین راه مدیریت نبرد با رژیم صهیونیستی، بسیج تمام ظرفیتهای فلسطین و زنده نگه داشتن روحیه جهاد و مقاومت در برابر طرح های سازش و جلوگیری از جدا شدن بخشهای بیشتر خاک این کشور تا به وجود آمدن اراده مبارزاتی و سیاسی در تمام جهان عرب و اسلام برای بیرون راندن صهیونیستها است.
جنبش حماس با درک اینکه رژیم صهیونیستی سعی دارد با رونق اقتصاد خود و وابسته کردن اقتصاد فلسطین و وادار نمودن سران سازش به پذیرش این امر، در پی محکم کردن جای پای خود در فلسطین است، همواره بر عدم قبول سازش با این رژیم تأکید ورزیده است. این جنبش در مشی مبارزاتی خود اعلام کرده است که افراد غیرنظامی را هدف قرار نمیدهد و تنها در صورتی که اقدامی چون حادثه کشتار حرم ابراهیمی رخ دهد به مقابله به مثل خواهد پرداخت. نکته دیگر اینکه این جنبش، معتقد است تنها در سرزمینهای اشغالی با صهیونیستها رویرو می شود و بارها از کشانده شدن دامنه نبرد به خارج از مرزهای سرزمین های اشغالی به صهیونیستها هشدار داده است.
موضع گیری در برابر سازش سیاسی :
حماس با اعلام اینکه طرفدار و حامی صلح است، مذاکرات سازش با رژیم صهیونیستی را از آن رو که ناعادلانه بوده و در آن به کمترین حقوق ملت فلسطین توجه نشده است، رد کرده است.در این دیدگاه، فلسطین سرزمین مقدسی است که غصب شده است و از همین رو این جنبش طرح شولتز و توصیههای ده گانه مبارک و طرح شامیر و مسیر مادرید – واشنگتن را رد کرده است. به اعتقاد حماس خطرناکترین طرحهای سازش، توافقنامه غزه- اریحاست که در تاریخ ۱۳ دسامبر ۱۹۳۳ بین رژیم صهیونیستی و رهبران سازمان آزادیبخش فلسطین به امضا رسید.
این توافقنامهها از این رو مشروعیت ندارد که از طرفی باعث به رسمیت شناخته شدن رژیم صهیونیستی و عادی شدن روابط با آن شده و از طرفی افرادی در این مذاکرات حاضر می شوند که شایستگی نمایندگی از ملت فلسطین را ندارند.
موضع جنبش در برابر تشکیلات خودگران:
به اعتقاد این جنبش، تشکیلات خودگردان زائیده توافقنامههای سازش با رژیم صهیونیستی و ابزاری برای محقق شدن اهداف آن است.تشکیلات خودگردان دارای ۳۰ هزار نیروی پلیس است که مأموریت آنها در راستای تعهدات این تشکیلات به رژیم صهیونیستی تعریف میشود. ازجمله مهمترین این تعهدات، تضعیف نیروهای مقاومت و فراهم نمودن زمینه برای سازش با دشمن صهیونیستی است.حماس معتقد است که تشکیلات خودگردان پوششی برای قانونی جلوه دادن اقدامات صهیونیستهاست. به اعتقاد این جنبش، درگیری با تشکیلات خودگردان، آرزوی صهیونیست هاست از همین رو با اینکه مقامات تشکیلات خودگردان با نقض حقوق بشر در فلسطین اقدام به بازداشت و ترور رهبران مبارز مقاومت و شکنجه بازداشتشدگان و در برخی موارد قتل آنها میکند از مبارزات مسلحانه با آن خودداری کرده و سعی نموده است با آگاه نمودن مردم طرح های این تشکیلات را خنثی سازد.
این جنبش در روابط خارجی خود موارد زیر را سرلوحه کارخود قرار داده است:
۱-اختلاف مواضع درباره تحولات فلسطین مانع از برقراری ارتباط با طرفهای بین المللی حامی مقاومت خواهد شد.
۲-جنبش حماس در امور داخلی دولت ها و سیاستهای داخلی دولت ها دخالت نخواهد کرد.
۳-تشویق دولتهای عربی و اسلامی برای کنار نهادن اختلافات و توجه به موضعگیری یکسان در برابر مسائل امت و عدم جانبداری از یک کشور به ضرر کشور دیگر
۴-حمایت از اتحاد اعراب و مسلمانان
۵-توجه به اهمیت گفتگو و رایزنی با تمامی گروهها، احزاب و قدرتهای بینالمللی صرف نظر از عقیده، نژاد و نظام سیاسی آنها به منظور دستیابی به حقوق مشروع خود و برملا ساختن اقدامات غیر انسانی رژیم صهیونیستی
۶-محدود ساختن مبارزه با رژیم صهیونیستی در خاک فلسطین و عدم انتقال آن به خارج از مرزها
شخصیت های برجسته
الف- شهدا:
شیخ احمد اسماعیل یاسین
در سال ۱۹۳۸ در روستای الجوزه در نوار غزه به دنیا آمد و در ایام جوانی در یک حادثه ورزشی بدنش فلج شد.
شیخ احمد یاسین
مدرس زبان عربی و تربیت اسلامی و خطیب و معلم مساجد غزه، شیخ احمد یاسین ، رئیس مجمع اسلامی غزه در سال ۱۹۸۳ به جرم حمل اسلحه و تشکیل گروه های مسلح و تلاش در راستای نابودی رژیم صهیونیستی بازداشت و در دادگاه نظامی این رژیم به ۱۳ سال حبس محکوم و ۱۱ ماه بعد در جریان مبادله اسرا بین مقامات صهیونیستی و جبهه مردمی آزادی فلسطین آزاد شد.
این رهبر مجاهد به همراه مجموعهای از فعالان اسلامی فلسطین، جنش حماس را در سال ۱۹۸۷ در نوار غزه تشکیل داد.در شب ۱۸/۵/۱۹۸۹ صهیونیستها، شیخ احمد یاسین را به همراه صدها تن از نیروهای حماس که در آن زمان با سلاح سرد به مقابله با سربازان اسرائیلی و مزدوران آنها میپرداختند، بازداشت نمودند.در ۱۶/۱۰/۱۹۹۱ دادگاه نظامی صهیونیستها وی را به اتهام ربودن و قتل صهیونیستها و تأسیس جنبش حماس و شاخه نظامی و امنیتی آن به زندان ابد محکوم کردند.شیخ احمد یاسین علاوه بردرد فلج با مشکلات دیگری چون نابینایی چشم راست – بعد از شکنجه توسط صهیونیستها- ضعف بینایی چشم چپ، التهاب مزمن گوش، حساسیت ریوی و التهابات روده رنج می برد.
در ۱۳/۱۲/۱۹۹۲گروهی از فدائیان گردانهای عزالدین قسام، یک سرباز رژیم صهیونیستی را ربودند و اعلام کردند حاضرند در قبال آزادی شیخ احمد یاسین و اسرای مسن و مریض، وی را آزاد کنند. رژم صهیونیستی این پیشنهاد را نپذیرفت و با حمله به محل اسارت این شخص، باعث کشته شدن سرباز مذکور و فرمانده یگان مهاجم قبل از شهادت مبارزان مذکور در خانهای در نزدیک قدس شد. شیخ احمد یاسین در روز چهارشنبه ۱/۱۰/۱۹۹۷ در جریان مبادله دو مزدور صهیونیستی که در طی انجام فعالیت تروریستی در اردن دستگیر شده بودند آزاد شد.
عبدالعزیز رنتیسی
در ۲۳/۱۰/۱۹۴۷ در روستای یبنا (بین عسقلان و یافا) متولد شد و هنگامی که شش ماه بیشتر نداشت خانواده وی راهی اردوگاه خانیونس در نوار غزه شدند.در شش سالگی به مدرسه امدادرسانی به آوارگان فلسطینی پیوست و در سال ۱۹۶۵ دوره متوسطه را به پایان رساند و در سال ۱۹۷۲ از دانشکده پزشکی دانشگاه اسکندریه فارغ التحصیل شد و در سال ۱۹۷۶به عنوان پزشک در بیمارستان ناصر(مرکز اصلی پزشکی خانیونس) فعالیت خود را آغاز کرد.
رنتیسی عضو هیئت مدیره انجمن اسلامی و انجمن پزشکی عربی در نوار غزه و هلال احمر فلسطینوی که یکی از بنیانگذاران جنبش حماس به شمار میآید در سال۴/۲/۱۹۸۸ برای سومین بار توسط صهیونیستها بازداشت و بعد از دو سال و نیم اسارت، به جرم مشارکت در تأسیس جنبش حماس و تهیه منشور اول انتفاضه در ۴/۲/۱۹۹۰ آزاد شد. هشت ماه بعد دوباره بازداشت و یک سال تمام در بازداشت اداری به سر برد تا اینکه در تاریخ ۱۷/۱۲/۱۹۹۲ به همراه چهارصد تن از مجاهدان جنبش حماس و جهاد اسلامی به جنوب لبنان تبعید شد.
وی از نخستین رهبران حماس است که در جریان آغاز انتفاضه در ۹ دسامبر ۱۹۸۷ بازداشت شد و مدتها را در سلول های انفرادی رژیم صهیونیستی و تشکیلات خودگردان گذراند.دکتر رنتیسی در سال ۱۹۹۰ زمانی که با شیخ احمد یاسین در یک سلول زندانی بودند قرآن را حفظ کرد . این چهره مبارز که در سال ۲۰۰۳ در هجوم بالگردهای صهیونیستی جان سالم به در برده بود در مارس ۲۰۰۴ دو روز بعد از ترور شیخ احمد یاسین به عنوان رهبر جنبش حماس انتخاب شد و در ۱۷ آوریل همان سال در حمله بالگردهای آپاچی اسرائیل به خودرواش به شهادت رسید.
عماد حسن ابراهیم عقل
در ۱۰/۷/۹۱ در اردوگاه جبالیا نوار غزه به دنیا آمد و بعد از جنگ ۱۹۴۸ از روستای برعیر مهاجرت کرد.دوره ابتدایی را در مدارس ابتدایی اردوگاه جبالیا گذراند و در سال ۱۹۸۸ دوره راهنمایی را در فالوجه سپری کرد.وی در مرکز أمل در رشته داروسازی پذیرفته شد ولی هنوز نام نویسی نکرده بود که نیروهای اشغالگر، وی را به بهانه فعالیت در جنبش حماس دستگیر و زندانی نمودند و۱۸ ماه بعد آزاد کردند.
این چهره مبارز در ۲۶/۱۲/۱۹۹۱ بعد از اعترافات برخی از مبارزان تحت شکنجه رژیم صهیونیستی تحت تعقیب قرار گرفت و در ۲۲/۵/۱۹۹۲ به کرانه باختری رفت و در تشکیل گروههای جهادی و مبارز در آنجا مشارکت کرد. وی در ادامه در پی بازداشت مبارزان گردانهای قسام در کرانه باختری به نوار غزه بازگشت و یک سال بعد در ۲۴/۱۱/۱۹۹۳ در حالی که به همراه برخی از دوستانش در محله شجاعیه از منزلش خارج میشد توسط صهیونیست ها محاصره شد و پس از آنکه چند تن از آنها را به هلاکت رساند، به شهادت رسید.
صلاح الدین مصطفی علی شحاده
در ۲۴ فوریه ۱۹۵۲م در اردوگاه شاطی به دنیا آمد. خانواده وی پس از اشغال یافا در سال ۱۹۴۸ در نوار غزه ساکن شده بودند.در سال ۱۹۵۸ وارد مدرسه ابتدایی وابسته به آژانس نجات آوارگان شد و دوره متوسطه را در مدرسه فلسطین در غزه گذراند. وی با اینکه در رشته پزشکی دانشگاه های ترکیه و روسیه قبول شده بود اما به دلیل شرایط نامساعد اقتصادی نتوانست به این دو کشور سفر کند.این شخصیت مبارز به عنوان کارشناس و پژوهشگر امور اجتماعی در شهر عریش واقع در صحرای سینا به فعالیت پرداخت و با باز پس گرفتن این شهر از صهیونیستها در سال ۱۹۷۹ به بیتحانون بازگشت و در غزه به عنوان بازرس امور اجتماعی مشغول به کار شد.
در سال ۱۹۸۲ فعالیت در امور اجتماعی را ترک گفت و در دانشگاه اسلامی غزه در بخش امور دانشجویان فعالیت خود را آغاز کرد.در سال ۱۹۴۸ صهیونیستها به وی مظنون شده و به جرم فعالیت بر ضد این رژیم بدون اینکه به چیزی اعتراف کرده باشد به دو سال حبس محکوم کردند.وی بعد از آزادی از حبس در سال ۱۹۸۶در سمت مدیر امور دانشجویی دانشگاه اسلامی غزه فعالیت خود را پی گرفت ولی صهیونیستها به منظور سرکوب انتفاضه سال ۱۹۸۷ تصمیم به بستن دانشگاه نمودند اما با این حال وی به کار خود ادامه داد تا اینکه در آگست ۱۹۸۸ دوباره بازداشت شد.
صلاح شحاده در سال ۱۹۸۹ بارها مورد بازجویی قرار گرفت ولی هرگز لب به اعتراف نگشود و در تاریخ ۲۳ جولای سال ۲۰۰۳ در حمله یک هواپیمای اف ـ ۱۶ و با انفجار بمب یک تنی در محله پرجمعیت "الدرج” غزه به شهادت رسید.
دکتر ابراهیم مقادمه
دکتر ابراهیم مقادمه مغز متفکر جنبش اسلامی فلسطین در سال ۱۹۵۰ در "بیت دراس” متولد شد و به همراه خانواده اش در اردوگاه "البریج” سکونت گزیدند.وی دوران دوران متوسطه را اردوگاه جبالیا گذراند و در یکی از دانشگاههای مصر در رشته دندانپزشکی فارغ التحصیل شد.مقادمه در آغاز جوانی به جنبش اخوانالمسلمین پیوست و بعد از پایان تحصیلات و بازگشت به غزه به یکی از رهبران جنبش حماس و نزدیکان شیخ احمد یاسین تبدیل شد.مقادمه بنیانگذار هستههای اولیه شاخه نظامی اخون المسلمین در نوار غزه وی در سال ۱۹۸۴ برای اولین بار به اتهام حمل سلاح و ایجاد شاخه نظامی اخوان المسلمین در نوار غزه به هشت سال حبس محکوم شد.
وی که به عنوان دندانپزشک و متخصص رادیولوژی در بیمارستان” شفا” غزه مشغول فعالیت بود بعد از اسارت و حبس در زندان مقامات تشکیلات خودگردان و تحمل شدیدترین شکنجهها در سال ۱۹۹۶ فعالیتش در وزارت بهداشت فلسطین ممنوع شد و از همین رو به عنوان دندانپزشک در دانشگاه اسلامی غزه به فعالیت پرداخت.
مقادمه، مخالف سرسخت پیمان اسلو مؤلف کتابهای "نشانه های آزادی فلسطین” و”نبرد اسکان در فلسطین” وپژوهشهایی در زمینه امنیتی در لحظات آخرین حیات در جمع جوانان جنبش حماس و دانشجویان حضور مییافت و در زمینه مسائل دینی، سیاسی و مبارزاتی سخنرانی میکرد.سرانجام وی در صبح۸/۳/۲۰۰۳ به همراه سه تن از همراهانش در حمله بالگردهای آپاچی رژیم صهیونیستی به خودروشان به شهادت رسیدند.
سعید صیام
در ۲۲جولای۱۹۵۹ در اردوگاه شاطی غزه متولد شد و در سال ۱۹۸۰ از دار المعلمین رام الله دیپلم تدریس علوم و ریاضیات گرفت .صیام وزیر کشور دهمین دولت فلسطین در سال ۲۰۰۶و بانی نیروی حامی نیروهای امنیتی غزه با نام "نیروی اجرایی”
وی بعد از عضویت در اتحادیه دانشجویان دارالمعلمین رام الله، در رشته تربیت اسلامی از دانشگاه آزاد قدس فارغ التحصیل شد و از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۰۳ به عنوان معلم در مدارس وابسته به آژانس کمک به آوارگان فلسطینی به فعالیت پرداخت و به دلیل انجام فعالیتهای سیاسی با سخت گیریهای مدیریت آژانس مذکور مواجه شد. وی چندین دوره عضو اتحادیه کارمندان عرب شاغل در آژانس کمک به آوارگان بوده و از دیگر مناصب وی رئیس کمیته معلمان به مدت هفت سال، عضو هیئت امنای دانشگاه اسلامی غزه، عضو هیئت مؤسس مرکز پژوهشهای آینده و خطیب مسجد یرموک غزه و دیگر مساجد این بخش میباشد.صیام از زمان انتفاضه نخست که به "انتفاضه مساجد” و "انتفاضه کودکان سنگ به دست” معروف شد در کمیته حل اختلافات بین مردم که توسط شیخ احمد یاسین تأسیس شد مشارکت داشت.به نمایندگی از حماس در انتخابات شورای قانونگذاری فلسطین شرکت کرد و به عنوان یکی از کاندیداهای لیست تغیر و اصلاح رأی آورد.این چهره مبارز در سال ۲۰۰۸ در راستای توسعه دولت و تعیین ۶ وزیر جدید به عنوان وزیر کشور دولت قانونی فلسطین انتخاب شد.
وی چهار بار در طی انتفاضه نخست توسط ارتش اسرائیل بازداشت شد و در سال ۱۹۹۲ به مدت یکسال به مرج الزهور در جنوب لبنان تبعید شد. در سال ۱۹۹۵ نیز موساد در پی اقدامات وسیع تشکیلات خودگردان برای بازداشت نیروهای حماس و جهاد اسلامی، وی را بازداشت نمود.
در سال ۲۰۰۶ بعد از ربوده شدن یک سرباز اسرائیلی توسط گردانهای عزالدین قسام، دفتر وی توسط هواپیماهای رژیم صهیونیستی مورد حمله قرار گرفت . او در این حمله جان سالم به در برد اما در ۱۵ ژانویه سال ۲۰۰۹، ۲۰ روز بعد از تجاوز صهیونیستها به نوار غزه، در حمله موشکی هواپیمای اف ۱۶ رژیم اشغالگر قدس به منزل برادرش در منطقه یرموک غزه به شهادت رسید.
ب- اعضا دفتر سیاسی
خالد عبدالرحیم مشعل
خالد عبدالرحیم مشعل متولد سال ۱۹۵۶ در رام الله، در سال ۱۹۶۷ به کویت مهاجرت کرد و تا سال ۱۹۹۰در آنجا ماند. تحصیلات ابتدایی را در سلواد فلسطین و تحصیلات راهنمایی، دبیرستان و دوره لیسانس فیزیک را در کویت گذراند.
خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی حماس
و از مؤسسین گروه اسلامی حق در دانشگاه کویت
فعالیت ها، مناصب :
• مدرس فیزیک در زمان حضور در کویت و حامی آرمان فلسطین در زمان تدریس
• عضویت در دفتر سیاسی حماس و رئیس آن در سال ۱۹۹۶و انتخاب دوباره وی به این سمت از سال ۲۰۰۹ تاکنون
وی در تاریخ ۲۵/۹/۱۹۹۷در عمان اردن مورد سوء قصد قرار گرفت اما همراهانش توانستند وی را نجات دهند و مزدوران موساد را دستگیر نمایند. این حادثه، زمینه آزادی شیخ احمد یاسین را فراهم کرد. بعد از این نیز وی در اواخر سال ۱۹۹۹ در اردن بازداشت و به همراه رهبران جنبش حماس به دوحه تبعید شد.
موسی ابو مرزوق
دکتر موسی ابو مرزوق در سال ۱۹۵۱ در اردوگاه رفح به دنیا آمد. وی تحصیلات قبل از دانشگاه را در نوار غزه گذراند و در سال ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۶در رشته مهندسی مکانیک از دانشگاه حلوان قاهره فارغ التحصیل شد . وی که فارغ التحصیل فوق لیسانس مدیریت ساخت در سال ۱۹۸۴ می باشد در سال ۱۹۹۲ از پایان نامه دکترای خود در رشته مهندسی صنعت دفاع کرد.نایب رئیس دفتر سیاسی حماس بعد از آزادی در سال ۱۹۹۷ تا کنون
فعالیت ها و عضویت
• فعال اسلامی فلسطین در سال ۱۹۶۸
• مدیر کارخانه آلومنیوم امارات و از مهندسین شرکت ملی نفت ابوظبی در سال های ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۱
• یکی از مؤسسین دانشگاه اسلامی غزه و عضو هیئت ناظر در آن
• ساماندهی جنبش حماس در پی دستگیری اکثر اعضای آن در سال ۱۹۸۹
• رئیس نخستین دفتر سیاسی جنبش در سال ۱۹۸۹
• عضو هیئت مدیره کنفرانس ملی اسلامی
• مشارکت در راه اندازی مؤسسه بینالمللی قدس و رئیس هیئت مدیره آن در دوره نخست در اواسط سال ۱۹۹۵ مقامات اردن، دفتر جنبش سیاسی در عمان را تعطیل و وی را پس از سه سال فعالیت در سمت رئیس این دفتر تبعید نمودند. بعد از این نیز در سال ۱۹۹۹برای بار دوم پس از دو سال اقامت از این کشور خارج و راهی سوریه شد.
موسی ابو مرزوق هنگام سفر به آمریکا در فرودگاه نیویورک به جرم تأمین مالی شاخه نظامی حماس بازداشت شد و بعد از سپری کردن ۲۲ ماه حبس در سلولی انفرادی در مارس ۱۹۹۷ آزاد و روانه اردن شد. صهیونیستها در ابتدا از آمریکائیها خواسته بودند که وی را به آنها تحوبل دهد اما از ترس اینکه مبادا قلسطینیها برای آزادی وی، اقدام به ربودن سربازان اسرائیلی نمایند از این اقدام منصرف شدند.
سامی خاطر
سامی خاطر در سال ۱۹۴۹ در روستای عقربه نابلس چشم به جهان گشود و در سال ۱۹۷۲ در رشته لیسانس اقتصاد و علوم سیاسی از دانشگاه بغدا فارغ التحصیل شد.عضو هیئت امنای مؤسسه بین المللی قدس
فعالیت و عضویت:
• انجام فعالیت پژوهشی در چندین مؤسسه رسانهای
• مسئول بخش سیاسی چندین روزنامه و مجله
• نگارش تعداد زیادی مقاله در زمینههای فکری و تحلیلهای سیاسی
• ایراد سخنرانیهای سیاسی در زمینه مسائل فلسطین و بینالملل و نیز رژیم صهیونیستی در کشورهای مختلف
• برنامهریزی برای برگزاری دوره های سیاسی و رسانهای
• نظارت بر راه اندازی بخش های سیاسی جنبش حماس از زمان شکل گیری آن
• عضو کنفرانس ملی اسلامی
محمود الزهار
دکتر محمود الزهار در سال ۱۹۵۱ در غزه به دنیا آمد .فارغ التحصیل جراحی عمومی در مصر
فعالیت:
• پزشک بیمارستان های غزه و خان یونس تا قبل از ممنوعیت فعالیت در این حوزه توسط مقامات رژیم صهیونیستی به دلیل اتخاذ مواضع سیاسی
• رئیس بخش پرستاری و خطیب دانشگاه اسلامی غزه
• رئیس انجمن پزشکان نوار غزه در طی سال های ۱۹۸۱ تا ۱۹۸۵
• رئیس هیئت مدیره مرکز مطالعات النور در نوار غزه
وی چندین بار توسط صهیونیستها بازداشت شده است و در سال ۱۹۹۲ به مرج الزهور تبعید شد.
اسماعیل خلیل حیه
دکتر اسماعیل خلیل حیه در سال ۱۹۶۰ در غزه به دنیا آمد.فارغ التحصیل علوم دینی از دانشکده اصول دین از دانشگاه اسلامی غزه در سال ۱۹۸۶
فعالیت و عضویت:
• عضو انجمن علمای فلسطین
• عضو شورای قانونگذاری فلسطین به نمایندگی از غزه
• نایب رئیس سندیکای فعالان دانشگاه اسلامی غزه در سال ۱۹۹۸
• معاون امور دانشجویی دانشگاه اسلامی غزه از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵
عزت محمَّد رشق
عزت محمَّد رشق در سال ۱۹۶۰ در شهر الخلیل به دنیا آمد و در سال ۱۹۶۷ بعد از اشغال کرانه باختری به دست صهیونیستها راهی کویت شد و تا سال ۱۹۹۰ در آنجا ماند و در رشته علوم سیاسی از دانشگاه کویت لیسانس گرفت.عزت رشق فعال جریان اسلامی فلسطین واز مؤسسان گروه اسلامی حق و انجمن اسلامی دانشجویان فلسطینی دانشگاه کویت
فعالیت و عضویت :
• انجام فعالیت های رسانه ای در مؤسسات خصوصی و دولتی کویت و انجام فعالیت های تشکیلاتی، و سیاسی در راستای خدمت به آرمان فلسطین
• شروع فعالیتهای سیاسی از سال ۱۹۸۷
• عضو دبیرخانه سازمان احزاب عرب
• عضو هیئت امنای مؤسسه بی المللی قدس
• عضو سازمان ملی اسلامی
• شرکت در کنفرانسها و همایشهای حمایت از آرمان فلسطین
وی یک بار در سال ۱۹۹۶ و بار دیگر در سال ۱۹۹۹ بازداشت و به همراه برخی از رهبران حماس به دوحه تبعید شد.
عماد خالد العلمی
عماد خالد العلمی دوران ابتدایی و دبیرستان را در نوار غزه گذراند و در رشته مهندسی شهرسازی از دانشگاه اسکندریه مصر لیسانس گرفت.
فعالیت ها :
این شخصیت مبارز، نماینده جنبش حماس در تهران و دمشق بوده است و در زمان انتفاضه نخست از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۰ در حبس بوده است . وی در سال ۱۹۹۱توسط صهیونیستها از نوار غزه تبعید شد.
محمد نزال
محمد نزال در سال ۱۹۶۳ در عمان مرکز اردن متولد شد. وی فارغ التحصیل رشته شیمی در دو مقطع لیسانس و فوق لیسانس از دانشگاه کراچی است.
مشرق