برنامه بهزیستی البرز برای نجات مددجویان در شرایط بحرانی
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی به نقل از خبرگزاری ایکنا، وجیهه محمدی‌فلاح، مدیرکل بهزیستی استان البرز با بیان اینکه وقوع حوادث و سوانح برای همه افراد جامعه پیامد‌های یکسانی ندارد، اظهار کرد: در شرایط بحرانی، برخی گروه‌ها به دلیل محدودیت‌های جسمی، حرکتی، سنی یا نیاز به مراقبت مستمر، با خطرات بیشتری مواجه می‌شوند و ممکن است برای خروج از محیط حادثه، دسترسی به خدمات ضروری و حتی انجام ساده‌ترین اقدامات حفاظتی به کمک دیگران نیاز داشته باشند.
وی افزود: این مسئله در مراکز تحت پوشش بهزیستی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه در این مراکز با افرادی زندگی و مراقبت می‌شود که بخشی از آنان امکان جابه‌جایی مستقل ندارند و حفظ سلامت و امنیتشان مستلزم آمادگی قبلی کارکنان، تجهیزات مناسب و وجود دستورالعمل‌های مشخص است. به همین دلیل، نمی‌توان مدیریت بحران در بهزیستی را به اقدامات عمومی و متداول دستگاه‌ها محدود کرد.
مدیرکل بهزیستی استان البرز ادامه داد: با توجه به همین ضرورت، بسته راهبردی مدیریت بحران و چرخه مدیریت سانحه با برگزاری کارگروه تخصصی تدوین شده است تا وظایف، اولویت‌ها و نحوه اقدام بخش‌های مختلف مجموعه در مراحل پیش، حین و پس از وقوع بحران مشخص باشد.
محمدی‌فلاح با اشاره به شرایط خاص استان البرز از نظر جمعیتی و جغرافیایی گفت: تراکم جمعیت، مهاجرپذیری، قرار گرفتن در مجاورت گسل‌های فعال و استقرار مراکز بزرگ ملی و استانی و ده‌ها مرکز شبانه‌روزی بهزیستی، ضرورت توجه به برنامه‌ریزی پیشگیرانه و ارتقای آمادگی در برابر سوانح را افزایش داده است.
این مسئول بیان کرد: در تدوین این بسته تلاش شده است شرایط واقعی مراکز و تفاوت نیاز‌های مددجویان مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا برای مثال، نحوه مواجهه با بحران در یک مرکز نگهداری سالمندان با یک واحد اداری یا مرکز ارائه خدمات روزانه یکسان نیست. در مراکز اقامتی، علاوه بر حفظ ایمنی ساختمان و کارکنان، باید برای مراقبت از افرادی که به کمک مستمر نیاز دارند نیز برنامه مشخصی وجود داشته باشد.
مدیرکل بهزیستی البرز یکی از بخش‌های مهم این برنامه را پیش‌بینی نحوه تخلیه مراکز شبانه‌روزی در زمان بروز حادثه عنوان کرد و گفت: تخلیه افراد در چنین مراکزی باید بر اساس میزان توانایی حرکتی و سطح وابستگی آنان به مراقبت دیگران انجام شود. نمی‌توان در زمان حادثه همه مددجویان را با یک اولویت و شیوه یکسان جابه‌جا کرد.
وی افزود: بر این اساس، سالمندان زمین‌گیر، افراد دارای فلج چهار اندام و مددجویانی که برای انتقال به کمک کامل دیگران نیاز دارند، در اولویت نخست تخلیه قرار گرفته‌اند. شناسایی وضعیت هر مددجو و پیش‌بینی امکانات لازم برای جابه‌جایی ایمن آنان از جمله مواردی است که در برنامه‌ریزی مراکز باید مورد توجه قرار گیرد.
محمدی‌فلاح با اشاره به ضرورت دسترسی سریع به امکانات مورد نیاز در شرایط اضطراری اظهار کرد: آماده‌سازی کیف اضطراری شامل مدارک و پرونده‌های ضروری، دارو‌های مورد نیاز و فهرست تماس‌های ضروری از جمله پیش‌بینی‌های این بسته است. همچنین برای جلوگیری از بلاتکلیفی مددجویان پس از تخلیه، مکان‌های پشتیبان جهت اسکان موقت در نظر گرفته شده است.
این مسئول بیان کرد: در سطح ستاد مرکزی نیز مسیر‌های خروج، تخلیه ایمن کارکنان، حفاظت از اطلاعات حیاتی و نحوه فعال‌سازی ساختار مدیریت بحران مشخص شده است تا در زمان وقوع حادثه، مسئولیت‌ها و فرآیند تصمیم‌گیری با سردرگمی مواجه نشود.
مدیرکل بهزیستی استان البرز با تأکید بر اینکه وقوع بحران نباید به قطع خدمات ضروری منجر شود، بیان کرد: یکی از دغدغه‌های اصلی در تدوین این سند، استمرار خدماتی است که توقف آنها می‌تواند مشکلات جدی برای گروه‌های هدف ایجاد کند. مراقبت از سالمندان و افراد دارای معلولیت در مراکز شبانه‌روزی و فعالیت اورژانس اجتماعی ۱۲۳ از جمله این خدمات است.
وی افزود: در زمان وقوع حوادث گسترده، ممکن است زیرساخت‌های ارتباطی یا محل استقرار برخی واحد‌ها با اختلال مواجه شوند؛ بنابراین برای واحد‌های سیار و اورژانس اجتماعی، طرح جایگزین و مسیر‌های پشتیبان ارتباطی پیش‌بینی شده است تا در صورت از دسترس خارج شدن مرکز تماس اصلی، امکان دریافت درخواست‌ها و اعزام نیرو همچنان وجود داشته باشد.
محمدی‌فلاح گفت: اعزام تیم‌های سیار به مناطق آسیب‌دیده برای بررسی اولیه وضعیت، شناسایی افراد نیازمند حمایت و ارزیابی آسیب‌های اجتماعی از دیگر اقداماتی است که در این چارچوب مورد توجه قرار گرفته است. در واقع، آمادگی برای ادامه خدمت‌رسانی باید به اندازه آمادگی برای مواجهه با خود حادثه اهمیت داشته باشد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به مخاطرات ناشی از تهدید‌های سایبری اشاره کرد و گفت: در شرایطی که بخش مهمی از انتقال اطلاعات و فرآیند‌های سازمانی از طریق سامانه‌های الکترونیکی انجام می‌شود، اختلال در زیرساخت‌های اطلاعاتی می‌تواند استمرار فعالیت دستگاه‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. در بهزیستی نیز اطلاعات مددجویان از حساسیت ویژه‌ای برخوردار است و حفاظت از آنها باید در کنار حفاظت فیزیکی مراکز مورد توجه قرار گیرد.
مدیرکل بهزیستی البرز افزود: در بخش پدافند سایبری، سه محور حفاظت، آمادگی و واکنش مورد توجه قرار گرفته است. تفکیک شبکه‌ها، استفاده از سامانه‌های تشخیص و جلوگیری از نفوذ، احراز هویت چندمرحله‌ای و محدودسازی سطح دسترسی کاربران از جمله اقداماتی است که برای کاهش مخاطرات پیش‌بینی شده است.
این مسئول ابراز کرد: همچنین برای جلوگیری از ازدست‌رفتن اطلاعات در شرایط اضطراری، الگوی پشتیبان‌گیری ۱-۲-۳ در نظر گرفته شده است؛ به این صورت که سه نسخه از داده‌ها در دو رسانه متفاوت نگهداری شود و یک نسخه نیز خارج از محل اصلی ذخیره‌سازی قرار گیرد. تدوین برنامه تداوم خدمت و بازیابی اطلاعات پس از وقوع اختلال نیز از دیگر بخش‌های این برنامه است.
محمدی‌فلاح با اشاره به نقش اطلاع‌رسانی در مدیریت شرایط بحرانی اظهار کرد: در زمان وقوع حادثه، خانواده‌های مددجویان و افکار عمومی نیازمند دریافت اطلاعات دقیق درباره وضعیت مراکز و افراد تحت مراقبت هستند. اگر اطلاع‌رسانی به‌موقع و از مسیر معتبر انجام نشود، احتمال انتشار اخبار نادرست و شکل‌گیری نگرانی‌های گسترده افزایش پیدا می‌کند.
وی افزود: به همین منظور، ساختار مشخصی برای مدیریت اطلاع‌رسانی و مقابله با شایعات در بسته راهبردی پیش‌بینی شده است که شامل مسئولیت‌هایی همچون مدیریت ستاد، سخنگوی رسمی، رصد شبانه‌روزی فضای مجازی و تولید محتوای اطلاع‌رسانی می‌شود.
مدیرکل بهزیستی البرز با بیان اینکه برای سناریو‌های احتمالی نیز محتوای آماده اطلاع‌رسانی تهیه خواهد شد، گفت: وقوع زلزله، آتش‌سوزی در مراکز یا انتشار اخبار مربوط به تعطیلی مراکز تحت پوشش از جمله موضوعاتی است که ممکن است زمینه انتشار شایعات را فراهم کند. بر همین اساس، بانک بیانیه‌های از پیش تدوین‌شده برای مواجهه با چنین شرایطی در نظر گرفته شده است.
وی ادامه داد: مطابق پروتکل تعریف‌شده، شناسایی و تأیید شایعه باید حداکثر ظرف ۳۰ دقیقه انجام شود و پاسخ رسمی نیز حداکثر تا یک ساعت پس از آن از طریق مجاری اطلاع‌رسانی سازمان منتشر شود. در صورت لزوم، پیگیری قانونی درباره انتشاردهندگان اخبار خلاف واقع نیز انجام خواهد شد.
مدیرکل بهزیستی البرز در پایان با تأکید بر ضرورت اجرای مفاد بسته راهبردی در تمامی مراکز تابعه گفت: تدوین دستورالعمل زمانی می‌تواند به افزایش ایمنی منجر شود که کارکنان از وظایف خود آگاهی داشته باشند و برای اجرای آنها آمادگی عملی کسب کنند. آموزش، هماهنگی میان واحد‌ها و آشنایی با فرآیند‌های مدیریت بحران باید در کنار تدوین برنامه مورد توجه قرار گیرد.
محمدی‌فلاح تأکید کرد: مسئولیت ما در قبال مددجویان در شرایط دشوار و بحرانی پایان نمی‌یابد؛ بلکه در چنین موقعیت‌هایی اهمیت آن دوچندان می‌شود. هدف این است که هیچ یک از افرادی که به خدمات و مراقبت‌های بهزیستی وابسته هستند، در زمان وقوع حادثه بدون حمایت نمانند و مجموعه بهزیستی بتواند حتی در دشوارترین شرایط، نقش حمایتی و خدمت‌رسان خود را حفظ کند.