از ۵۱۸ پناهگاه تهران، ۱۸۱ مورد قابل احیا و بهرهبرداری است
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی، علی نصیری در حاشیه صحن شورای اسلامی شهر تهران در جمع خبرنگاران درباره وضعیت پناهگاههای شهر تهران، اظهار کرد: در فاصله بین جنگ ۱۲ روزه و جنگ تحمیلی سوم، سازمان پدافند غیرعامل کشور دستورالعملی را با عنوان «دستورالعمل شهید شاطری» تصویب و ابلاغ کرد که در مردادماه ۱۴۰۴ به تصویب رسید.
وی افزود: این دستورالعمل یکی از معدود دستورالعملهای غیرمحرمانه سازمان پدافند غیرعامل کشور است و همه میتوانند آن را از طریق سایت سازمان پدافند پایداری ملی دریافت و وظایف دستگاههای مختلف را مطالعه و پیگیری کنند. این دستورالعمل کمتر از یک سال است که ابلاغ شده و به همین دلیل اصحاب رسانه کمتر با آن آشنا هستند.
نصیری با اشاره به اقدامات انجامشده در تهران گفت: با هماهنگی سازمان پدافند غیرعامل کشور و دستگاههای مسئول، ابتدا همه پناهگاههایی را که در دوران جنگ تحمیلی هشت ساله در مدارس شهر تهران احداث شده بود، شناسایی کردیم. در مجموع ۵۱۸ پناهگاه شناسایی، شناسنامهدار و در سامانه GIS ثبت شدند و تیمهای تخصصی به صورت میدانی از تکتک آنها بازدید، مستندسازی و تصویربرداری کردند.
وی ادامه داد: بررسیها نشان داد از میان این ۵۱۸ پناهگاه، ۱۸۱ مورد در صورت استحکامبخشی، مرمت، بهسازی و تجهیز، قابلیت استفاده دارند و سایر پناهگاهها یا بهطور کامل از بین رفتهاند، یا کاربری آنها تغییر کرده و یا اساساً امکان بهرهبرداری از آنها وجود ندارد.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با بیان اینکه فضاهای دیگری نیز قابلیت تبدیل به پناهگاه را دارند، گفت: ۲۵۳ مجتمع تجاری، اداری، پارکینگ و فضاهای مشابه با مالکیتهای مختلف خصوصی و عمومی در تهران شناسایی شدهاند که طبقات زیرزمین آنها قابلیت تبدیل به فضای پناهگاهی را دارند.
وی با اشاره به مفاد دستورالعمل شهید شاطری افزود: در این دستورالعمل، پناهگاههای درجه سه و چهار تعریف شدهاند که به ویژه پناهگاه درجه سه همان الگوی پناهگاه شهری است و اکنون در بسیاری از شهرهای کشور نیز در حال اجرا و نصب تابلوهای راهنماست.
نصیری درباره استفاده از مترو به عنوان پناهگاه نیز اظهار کرد: موضوع مترو بسیار مطرح شده، اما واقعیت این است که مترو در اولویت ما نیست؛ زیرا خطوط فعلی مترو از ابتدا با هدف پناهگاه ساخته نشدهاند و تا تکمیل الزامات پدافند غیرعامل، نباید بهعنوان پناهگاه عمومی معرفی شوند. برخی این وضعیت را با برخی کشورها مقایسه میکنند، اما زیرساختهای آن کشورها از ابتدا با رویکرد جنگی طراحی شده است.
وی ادامه داد: البته این موضوع نافی کوتاهی مسئولان نیست و شاید باید از گذشته در طراحی پروژههای مهم شهری، ملاحظات پدافند غیرعامل بیشتر مورد توجه قرار میگرفت. امروز، اما خطوط ۸، ۹، ۱۰ و ۱۱ مترو با مطالعات پدافندی و نظارت سازمان پدافند غیرعامل در حال طراحی و اجرا هستند.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران تصریح کرد: خطوط هفتگانه فعلی مترو بر اساس استانداردهای امروز پدافند غیرعامل طراحی نشدهاند و اکنون تلاش میکنیم برخی خطوط منتخب را با افزودن الزامات لازم به سمت کاربری پناهگاهی سوق دهیم. تا زمانی که این الزامات تکمیل نشود، اعلام مترو به عنوان پناهگاه عمومی اقدام درستی نیست؛ زیرا تجمع مردم در فضایی که استانداردهای لازم را ندارد، میتواند خطرات بیشتری ایجاد کند.
وی با قدردانی از همکاری شرکت بهرهبرداری متروی تهران گفت: در جنگ ۱۲ روزه و حتی در دورههای بعد، مترو هیچگونه ممانعتی برای حضور مردم ایجاد نکرد و همکاران مترو حتی خارج از ساعات فعالیت نیز در صورت مراجعه مردم، درهای ورودی را باز میکردند؛ اما این موضوع با معرفی رسمی مترو به عنوان پناهگاه تفاوت دارد.
نصیری تأکید کرد: مترو تنها بخش کوچکی از موضوع پناهگاه است و تمرکز اصلی ما بر استفاده از پارکینگهای طبقاتی، مجتمعهای تجاری و اداری و دیگر فضاهای زیرسطحی شهر است.
وی با اشاره به ظرفیتهای جدید گفت: از جمله فضاهای قابل استفاده، بخشهایی در محدوده باغ حضرت زهرا (س) است که در زمان احداث رها شده و اکنون ظرفیت بالایی برای تبدیل به فضاهای چندمنظوره دارد. این طرح با همکاری شهرداری، راهآهن و سایر دستگاههای مسئول در حال پیگیری است.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با ارائه آمار وضعیت پناهگاههای پایتخت اظهار کرد: در حال حاضر ۱۶۱ محله تهران فاقد پناهگاه هستند، ۱۲۴ محله با کمبود ظرفیت پناهگاهی مواجهاند و ۶۵ محله نیز اگرچه نیازمند توسعه ظرفیت هستند، اما از وضعیت قابل قبولی برخوردارند.
وی درباره برنامههای آینده نیز گفت: در حال تهیه شناسنامه فضاهای زیرسطحی چندمنظوره با همکاری مرکز مطالعات هستیم تا نواقص فضاهای موجود شناسایی شود. فضای پناهگاهی باید حداقلهایی مانند سرویس بهداشتی، راه خروج اضطراری، امکانات اولیه درمانی و شرایط مناسب برای سالمندان، کودکان، افراد دارای معلولیت و مادران شیرده را داشته باشد.
نصیری افزود: همزمان معاونت شهرسازی و معماری شهرداری تهران در حال تدوین سند راهبردی و عملیاتی توسعه فضاهای زیرسطحی شهر تهران است که طرح اصلی پناهگاهی آینده تهران را تشکیل میدهد. در این طرح، ایجاد فضاهای چندمنظورهای پیشبینی شده که در شرایط عادی خدمات تجاری، خدماتی و رفاهی ارائه میکنند و در شرایط جنگی قابلیت تبدیل به پناهگاه را خواهند داشت.
وی ادامه داد: تا زمان اجرای طرحهای بلندمدت، ناچاریم از ظرفیت پارکینگها، مجتمعهای اداری و تجاری، فضاهای زیرسطحی موجود و همچنین ظرفیت مترو در چارچوب ضوابط استفاده کنیم.
وی افزود: به دلیل نبود سامانه هشدار سریع و آژیر، زمانی که مردم صدای شلیک، پدافند یا انفجار را میشنوند، اگر در منزل هستند، نباید از خانه خارج شوند، بلکه باید به طبقات زیرزمین یا در صورت نبود امکان، به فضاهای داخلی بدون پنجره مانند حمام یا بخشهای امنتر خانه پناه ببرند و از پنجرهها فاصله بگیرند.
نصیری با اشاره به مطالعات پدافندی انجامشده اظهار کرد: بر اساس بررسیهای علمی، پناهگاهی که سه تا پنج متر زیر سطح زمین قرار داشته باشد، دارای ورودی و خروجی مناسب و فاقد اشیای شکستنی و خطرآفرین باشد، حداقل استانداردهای پناهگاهی را تأمین میکند.
وی در ادامه تأکید کرد: معرفی پارکینگها و فضاهای پناهگاهی برای افرادی است که هنگام وقوع حادثه در خیابان حضور دارند، نه کسانی که در منزل هستند. مردم هنگام شنیدن صدای پدافند نباید پشت پنجره، در بالکن، روی پشتبام یا در خیابان حضور پیدا کنند و برای یافتن پناهگاه از خانه خارج شوند؛ زیرا این اقدام خود میتواند خطر بیشتری ایجاد کند. این فضاهای پناهگاهی برای افرادی است که در لحظه وقوع حادثه در معابر شهری، با خودرو، موتورسیکلت، دوچرخه یا بهصورت پیاده در حال تردد هستند.