تدوین ۳ طرح راهبردی برای تداوم تأمین آب در شرایط جنگی
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی، سومین رزمایش ملی پدافند غیرعامل تاب‌آوری تأمین آب شرب در شرایط اضطراری با حضور هاشم امینی مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، دکتر محسن اسدی معاون انرژی، سیف‌الله آقابیگی مدیرکل دفتر مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو و جمعی از معاونان و مدیران سازمان پدافند غیرعامل کشور و شرکت مهندسی و مدیران عامل شرکت‌های آب و فاضلاب برگزار شد.
محسن اسدی، معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور، در رزمایش پایداری و تاب‌آوری صنعت آب و فاضلاب کشور با تأکید بر ضرورت آمادگی زیرساخت‌های حیاتی در شرایط جنگی اظهار کرد: کشور همچنان در شرایط جنگی قرار دارد و شرکت‌های آب و فاضلاب باید برنامه‌ریزی و اقدامات خود را متناسب با شرایط جنگی و احتمال تشدید تهدیدات دنبال کنند.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه پایداری و تاب‌آوری صنعت آب و فاضلاب گفت: بخشی از اطلاعات و اقداماتی که در این جلسه ارائه شد، دارای طبقه‌بندی حفاظتی است و باید از انتشار عمومی آنها، به‌ویژه نقشه‌ها و جزئیات اقدامات اجرایی، خودداری شود. انتشار این اطلاعات باید با هماهنگی واحد پدافند غیرعامل شرکت صورت گیرد؛ چراکه حفاظت اطلاعات و حفاظت گفتار از اصول اساسی پدافند غیرعامل است و انتشار جزئیات اقدامات می‌تواند زمینه نفوذ و آسیب‌پذیری در برابر دشمن را فراهم کند.
سه محور اصلی تهدید علیه صنعت آب و فاضلاب
معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور با تشریح تهدیدات پیش‌روی صنعت آب و فاضلاب اظهار کرد: محور نخست تهدیدات، حملات نظامی است که می‌تواند به‌صورت اصابت مستقیم یا غیرمستقیم به تأسیسات و تجهیزات انجام شود. تجربیات جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نیز ابعاد این تهدیدات را نشان داد.
اسدی با تأکید بر ضرورت پراکنده‌سازی و حفاظت از تجهیزات در برابر پیامد‌های حملات نظامی افزود: اقدامات مناسبی در زمینه تأمین تجهیزات، ماشین‌آلات و سازماندهی نیروی انسانی انجام شده است، اما لازم است پراکنده‌سازی و حفاظت از این امکانات نیز در دستور کار قرار گیرد؛ چراکه دشمن در حملات خود به نقاط مختلف کشور، انبار‌های لجستیکی را نیز به‌طور هدفمند مورد حمله قرار داده است.
وی حملات امنیتی و خرابکاری، به‌ویژه در حوزه آلودگی و کیفیت منابع آب را دومین محور تهدیدات دانست و گفت: در این زمینه باید اقدامات جدی و سناریو‌های محتمل مورد بررسی قرار گیرد.
اسدی حملات سایبری را سومین محور تهدیدات عنوان کرد و افزود: با توجه به اینکه شبکه تأمین و توزیع آب عمدتاً به‌صورت محلی فعالیت می‌کند و بخش قابل توجهی از آن به شکل ثقلی و جزیره‌ای خدمات‌رسانی دارد، تهدیدات سایبری در این حوزه بیشتر با هدف جمع‌آوری اطلاعات، جاسوسی و دستیابی به اسناد و مدارک دنبال می‌شود؛ بنابراین لازم است در این زمینه نیز مراقبت کافی صورت گیرد.
سه طرح اولویت‌دار برای پایداری تأمین و توزیع آب
معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور با اشاره به ضرورت تدوین طرح‌های پدافند غیرعامل متناسب با شرایط جنگی تصریح کرد: بر اساس دستورالعمل‌های مصوب کمیته دائمی پدافند غیرعامل، سه طرح باید در اولویت برنامه‌های شرکت‌های آب و فاضلاب قرار گیرد.
وی نخستین طرح را «پاسخ به شرایط اضطراری در برابر تهدیدات دشمن» دانست و گفت: یکی از چالش‌های اصلی کشور، با وجود گذشت بیش از یک سال از شرایط جنگی، ادامه انجام امور جاری و برنامه‌ریزی بر مبنای شرایط عادی است؛ در حالی که کشور با شرایط جنگی مواجه است و باید در هر لحظه آمادگی لازم برای مقابله با تشدید تنش‌ها و تهدیدات وجود داشته باشد.
اسدی دومین طرح را «بهینه‌سازی وابستگی‌ها» عنوان کرد و با اشاره به برگزاری رزمایش پایداری و تاب‌آوری صنعت آب و فاضلاب افزود: یکی از مهمترین آسیب‌پذیری‌های زیرساخت‌های خدمات‌رسان، وابستگی به شبکه سراسری برق است. لازم است در حوزه خوداتکایی تأمین برق، به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که حداقل ۵۰ درصد برق مورد نیاز برای تأمین اضطراری آب، به‌صورت مستقل تأمین شود.
وی با بیان اینکه برخی شرکت‌های آب و فاضلاب استانی اقدامات مناسبی در این زمینه انجام داده‌اند، تصریح کرد: تحت هیچ شرایطی نباید تأمین آب اضطراری به شبکه سراسری برق وابسته باشد؛ چراکه در شرایط عادی نیز ناترازی برق وجود دارد و در شرایط جنگی و تشدید تنش‌ها ممکن است این مشکل چند برابر شود.
اسدی با تأکید بر اهمیت راهبردی آب در شرایط بحرانی ادامه داد: آب یکی از نیاز‌های اساسی و روزمره مردم است. افراد ممکن است بدون گاز، برق یا برخی امکانات بهداشتی برای چند روز تاب‌آوری داشته باشند، اما در تأمین آب شرب و نیاز‌های بهداشتی، این امکان بسیار محدود است. از این رو، در سناریو‌های تهدید و اختلال در زیرساخت‌ها، حوزه آب از محور‌های مهم مورد توجه دشمن قرار دارد.
وی با اشاره به نقش صنعت آب و فاضلاب در حفظ امنیت مناطق مختلف کشور گفت: تلاش کارکنان این صنعت در شرایط بمباران و تهدید، به‌ویژه در تأمین آب شهرها، مناطق مرزی و جزایر، نقش مؤثری در حفظ امنیت و پایداری کشور دارد.
ضرورت تدوین الگوی واحد برای تداوم خدمات‌رسانی
معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور، سومین طرح اولویت‌دار را «تداوم کارکرد و بازیابی پس از حادثه» عنوان کرد و گفت: در این حوزه باید از تجربه‌های موفق شرکت‌های آب و فاضلاب استان‌های مختلف استفاده شود.
وی با اشاره به عملکرد شرکت آب و فاضلاب خراسان رضوی اظهار کرد: این شرکت با بهره‌گیری از روش‌های جدید تأمین و توزیع آب و استفاده از الگو‌های بهینه‌سازی و پایش لحظه‌ای توانسته است با وجود کاهش منابع، از بروز اختلال در مدیریت توزیع آب جلوگیری کند.
اسدی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت مردم در شرایط اضطراری افزود: لازم است در حوزه آگاه‌سازی، اطلاع‌رسانی و استفاده از ظرفیت بسیج مردمی برنامه‌ریزی شود.
وی ادامه داد: اگر تمام وظیفه تأمین و توزیع آب در شرایط اضطراری صرفاً بر عهده شرکت‌های آب و فاضلاب باشد، این شرکت‌ها با محدودیت ظرفیت مواجه خواهند شد؛ بنابراین باید با مشارکت مردم و بسیج ظرفیت‌های اجتماعی، امکان تداوم خدمات‌رسانی را فراهم کرد. استفاده از ظرفیت مردم باید در رزمایش‌های آینده نیز مورد توجه قرار گیرد.
لزوم تقویت جایگاه پدافند غیرعامل در شرکت‌های آب و فاضلاب
معاون انرژی سازمان پدافند غیرعامل کشور همچنین بر ضرورت حمایت از کارکنان فعال در حوزه پدافند غیرعامل تأکید کرد و گفت: علاوه بر حمایت و تشویق مادی و معنوی کارکنان، لازم است ساختار و جایگاه پدافند غیرعامل در شرکت‌های آب و فاضلاب تقویت شود و مسئولان این حوزه از نظر سازمانی و ساختاری ارتقا پیدا کنند.
وی با اشاره به اهمیت تشکیل تیم‌های واکنش اضطراری و ثبت تجربیات افزود: لازم است درس‌آموخته‌ها و تجربیات موفق شرکت‌های آب و فاضلاب در استان‌های مختلف مستندسازی شود تا امکان بهره‌گیری از آنها در سطح ملی فراهم شود.
اسدی با اشاره به تجربه برخی استان‌ها در زمینه تأمین و توزیع آب بدون وابستگی به برق گفت: برای نمونه، در استان کرمانشاه با استفاده از ظرفیت ارتفاعات و بهره‌گیری از سیستم توزیع ثقلی، امکان توزیع آب بدون وابستگی به برق فراهم شده است. همچنین در تهران، موضوع بلوک‌بندی و شبیه‌سازی شبکه توزیع آب مورد توجه قرار گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: این تجربیات باید به‌عنوان درس‌آموخته ثبت و بررسی شوند تا با استفاده از اقدامات موفق استان‌ها، به یک الگوی واحد و کارآمد برای تأمین و توزیع آب در شرایط اضطراری دست پیدا کنیم.