طراحی یک سامانه برای مدیریت هوشمند خاموشی‌های برق با استفاده از هوش مصنوعی
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی به نقل از خبرگزاری ایسنا، نوید یکتای اظهار کرد: یکی از کار‌های اصلی نرم‌افزاری که در حال توسعه و استفاده از آن هستیم، مدیریت خاموشی‌های برق است که در حال حاضر از سوی شبکه برق انجام می‌شود. با توجه به شرایط موجود، از جمله ناترازی انرژی و مسائلی که در پی جنگ در کشور به وجود آمده، ناترازی در حوزه برق به‌شدت افزایش یافته و میزان تولید با میزان مصرف تناسب ندارد.
وی افزود: کاری که این سامانه انجام می‌دهد، مدیریت کلی فرآیند خاموشی‌هاست. در سامانه سما یا سامانه مدیریت خاموشی و اتفاقات برق، با توجه به شرایط پیچیده و محدودیت‌های مختلف، خاموشی‌ها به‌صورت عادلانه میان اقشار و مناطق مختلف توزیع می‌شود. برای مثال، برخی مشترکان در بخش کشاورزی فعالیت می‌کنند و نمی‌توانند به‌سادگی با قطعی برق مواجه شوند؛ چراکه خاموشی ممکن است فعالیت کشاورزی آنها را با مشکل مواجه کند.
این فعال زیست‌بوم نوآوری با اشاره به ضرورت در نظر گرفتن شرایط متفاوت مشترکان برق اظهار کرد: در چنین شرایطی، برای گروه‌هایی مانند مشترکان کشاورزی ترتیبات خاصی در نظر گرفته می‌شود. همچنین برخی مناطق شرایط ویژه دیگری دارند که همه این موارد در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا مدیریت خاموشی‌ها به شکل مناسب و عادلانه انجام شود. این یکی از قابلیت‌های اصلی سامانه‌ای است که ما ارائه کرده‌ایم.
یکتای ادامه داد: یکی دیگر از قابلیت‌های این سامانه، مدیریت اتفاقات و حوادث شبکه برق است. برای مثال، در حال حاضر بارندگی‌های شدید در غرب کشور موجب بروز مشکلاتی در بسیاری از شبکه‌های برق شده و در پی آن، حوادث و خاموشی‌هایی رخ داده است. نرم‌افزاری که ما ارائه کرده‌ایم، از ابتدای فرآیند تا انتهای آن را با استفاده از روش‌های جدید و به‌روز مدیریت می‌کند.
وی تصریح کرد: شرکت‌های برق با استفاده از این نرم‌افزار می‌توانند زمان خاموشی‌ها را به‌شدت کاهش دهند. همچنین گروه‌های عملیاتی که مسئول مدیریت حوادث هستند، به‌صورت بهینه‌تری به مناطق مختلف اعزام می‌شوند و اقدامات لازم را انجام می‌دهند. این موضوع علاوه بر کاهش هزینه‌های شرکت‌های برق، موجب کاهش مدت‌زمان خاموشی برای مشترکان نیز خواهد شد. این موارد در مجموع، کلیت نرم‌افزاری است که ما در حوزه مدیریت انرژی و مدیریت هوشمند انرژی روی آن کار می‌کنیم.
حرکت به سمت تجاری‌سازی با تکیه بر نیاز‌های واقعی صنعت
یکتای با اشاره به استقبال نهاد‌های سیاست‌گذار از جمله شهرداری، وزارت نیرو و وزارت صنعت، معدن و تجارت از این سامانه و اقدامات انجام‌شده برای تجاری‌سازی آن، گفت: ما بر اساس نیاز‌هایی که در ارگان‌ها و مجموعه‌های مورد اشاره وجود داشته، به سمت توسعه این سامانه حرکت کرده‌ایم. این سامانه هم بخش‌های سخت‌افزاری و هم بخش‌های نرم‌افزاری دارد و بخش عمده فعالیت ما در حوزه نرم‌افزار است.
وی با بیان اینکه توسعه این محصول از دل نیاز‌های واقعی صنعت آغاز شده است، افزود: به همین دلیل، فرآیند تجاری‌سازی آن نیز با سهولت بیشتری همراه بوده است. البته باید در نظر داشت محصولاتی که از فناوری‌های جدیدتری برخوردار هستند، ممکن است در ابتدا برای برخی ارکان مدیریتی چندان شناخته‌شده نباشند یا کارایی و خروجی آنها هنوز برای این مجموعه‌ها اثبات نشده باشد؛ به همین دلیل، ممکن است روند حرکت به سمت استفاده از آنها با سرعت کمتری پیش برود.
این فعال زیست‌بوم نوآوری ادامه داد: ما با صبر و حوصله و از طریق پیگیری مستمر تلاش می‌کنیم قابلیت‌های محصول را نشان دهیم و نمونه پروژه‌ها و مجموعه‌هایی را که از این محصولات استفاده می‌کنند، به سایر بخش‌ها معرفی کنیم. به این ترتیب، فرآیند تجاری‌سازی را پیش می‌بریم و تلاش داریم زمینه استفاده گسترده‌تر از این سامانه را فراهم کنیم.
یکتای با بیان اینکه در مجموع از روند تجاری‌سازی این محصول رضایت دارد، اظهار کرد: البته یکی از مسائلی که با آن مواجه هستیم، شهرستانی بودن شرکت است. شرایط فعالیت شرکت‌هایی که در تهران مستقر هستند، متفاوت است؛ چراکه هم تعداد این شرکت‌ها بیشتر است و هم سرعت فعالیت و پیشرفت آنها بالاتر است. در مقابل، فعالیت برای شرکت‌هایی که در شهرستان‌ها مستقر هستند، از این جهات تا حدودی دشوارتر است، اما ما همچنان مسیر خود را در حوزه تجاری‌سازی ادامه می‌دهیم.
استفاده از هوش مصنوعی و فناوری‌های کنترل صنعتی در مدیریت انرژی
این فعال اقتصاد دانش‌بنیان اظهار کرد: برخی از بخش‌های سامانه، از جمله برنامه‌ریزی هوشمند خاموشی‌ها، مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی شده‌اند. البته باید توجه داشت که ما در لایه زیرساخت فعالیت می‌کنیم و با زیرساخت انرژی و شرکت‌های برق سروکار داریم؛ بنابراین، شرایط استفاده از فناوری‌های هوشمند در این حوزه با کاربرد‌های عمومی آن متفاوت است.
وی با تأکید بر حساسیت زیرساخت‌های انرژی افزود: شرکت‌های برق به دلیل ملاحظات و حساسیت‌های امنیت سایبری، به اینترنت معمولی که عموم مردم از آن استفاده می‌کنند، دسترسی ندارند و ارتباط آنها با این بستر‌ها قطع است. بنابراین، امکان استفاده از هوش مصنوعی‌هایی که در دسترس عموم قرار دارند، در این زیرساخت‌ها وجود ندارد؛ چراکه این مجموعه‌ها سامانه‌ها و شرایط خاص خود را دارند و با توجه به حساسیت‌های موجود، باید ملاحظات ویژه‌ای در این زمینه رعایت شود.
یکتای ادامه داد: به همین دلیل، ناچار هستیم خودمان برخی بخش‌ها را توسعه دهیم که این کار انجام شده و اکنون از قابلیت‌های توسعه‌یافته در سامانه استفاده می‌کنیم. در واقع، محدودیت‌های موجود در زیرساخت‌های انرژی و ضرورت رعایت ملاحظات امنیتی موجب شده است که برای برخی کاربردها، راهکار‌های اختصاصی طراحی و پیاده‌سازی کنیم.
وی با اشاره به سایر فناوری‌های مورد استفاده در این حوزه خاطرنشان کرد: فناوری‌های دیگری نیز وجود دارند که شاید عموم مردم در زندگی روزمره و فعالیت‌های خود کمتر با آنها سروکار داشته باشند؛ از جمله سامانه‌های مبتنی بر جی‌آی‌اس (GIS) و مجموعه‌ای از الگوریتم‌ها که روی این سامانه‌ها اجرا می‌شوند. ما نیز در طراحی و توسعه سامانه خود از این فناوری‌ها استفاده می‌کنیم.
این فعال زیست‌بوم نوآوری در پایان اضافه کرد: سامانه‌های اسکادا (SCADA) نیز از دیگر فناوری‌های مورد استفاده ما هستند که در حوزه کنترل صنعتی کاربرد دارند. این فناوری‌ها برای کنترل شبکه‌های بزرگ‌مقیاس به کار گرفته می‌شوند و ما در این زمینه‌ها نیز فعالیت می‌کنیم و از قابلیت‌های آنها در سامانه مدیریت هوشمند انرژی بهره می‌بریم.