پروژه‌ای که روسیه را به هشدار جنگ فضایی کشاند
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی به نقل از خبرگزاری فارس، دیمیتری مدودف، معاون شورای امنیت روسیه، در کانال تلگرامی‌اش هشدار داد که هرگونه تلاش برای مسدود کردن شبکه ماهواره‌ای جدید راسوت (Rassvet) به معنای نابودی آن است و جنگ تمام‌عیار فضایی را رقم می‌زند. او گفت فضا جای بسیار شلوغی است و باید مؤدبانه با هم رفتار کرد، و افزود امیدوار است آمریکایی‌ها این را بفهمند، چون در غیر این صورت ماهواره‌های مدار پایین استارلینک مثل زینت‌های درخت کریسمس خشکیده فرو می‌ریزند.
این اظهارات واکنشی به درخواست کی‌یف بود: زلنسکی در ۳ اکتبر از دونالد ترامپ خواست علیه شرکت‌های روسی و چینی درگیر توسعه این شبکه تحریم اعمال کند؛ شبکه‌ای که رقیب بالقوه استارلینک ایلان ماسک شمرده می‌شود. زلنسکی ادعا کرده است که این سیستم می‌تواند توان هدف‌گیری دقیق روسیه در جنگ را افزایش دهد.
راسوت؛ پاسخ مسکو به استارلینک
«راسوت» نام منظومه ماهواره‌ای شرکت روسی «بورو ۱۴۴۰» است؛ شرکتی که از سال ۲۰۲۰ فعالیت خود را آغاز کرده و مأموریت اصلی‌اش توسعه یک شبکه ماهواره‌ای در مدار پایین زمین برای انتقال پهن‌باند داده است.
مدل کلی راسوت شبیه نسل جدید منظومه‌های اینترنت ماهواره‌ای است: به‌جای اتکا به یک یا چند ماهواره بزرگ، تعداد زیادی ماهواره کوچک‌تر در مدار قرار می‌گیرند و با ایجاد یک شبکه، امکان برقراری ارتباط پیوسته را فراهم می‌کنند. بورو ۱۴۴۰ هدف خود را ایجاد پوشش جهانی ۲۴ ساعته اعلام کرده است.
این شرکت اعلام کرده ماهواره‌های راسوت برای فعالیت در ارتفاع حدود ۸۰۰ کیلومتری طراحی شده‌اند و می‌توانند از طریق ارتباطات لیزری با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. طبق مشخصات اعلام‌شده از سوی سازنده، سرعت ارتباطی هدف تا یک گیگابیت بر ثانیه و تأخیر سیگنال کمتر از ۷۰ میلی‌ثانیه است.
پشت راسوت چه فناوری قرار دارد؟
یکی از مهمترین اجزای معماری راسوت، ارتباط لیزری بین ماهواره‌ها است. در چنین معماری,، ماهواره‌ها فقط به ایستگاه‌های زمینی وابسته نیستند و می‌توانند بخشی از داده را در خود منظومه جابه‌جا کنند.
بورو ۱۴۴۰ می‌گوید پایانه‌های لیزری اختصاصی را برای ارتباط میان ماهواره‌ها توسعه داده است. این شرکت در آزمایش‌های سال ۲۰۲۴ اعلام کرده بود که بیش از ۲۰۰ گیگابایت داده را با سرعت ۱۰ گیگابیت بر ثانیه میان دو فضاپیما در فاصله‌ای بیش از ۳۰ کیلومتر منتقل کرده است. چنین فناوری در منظومه‌های بزرگ اهمیت زیادی دارد، زیرا می‌تواند نیاز به تعداد بسیار زیادی ایستگاه زمینی را کاهش دهد.
در طرف دیگر شبکه، پایانه‌های کاربر قرار دارند؛ تجهیزاتی که برای برقراری ارتباط میان ماهواره و کاربر طراحی شده‌اند. بورو ۱۴۴۰ این پایانه‌ها را برای کاربرد‌هایی مانند خودروها، قطارها، کشتی‌ها و هواپیما‌ها نیز معرفی کرده است.
در نتیجه، راسوت را باید مجموعه‌ای از ماهواره، لینک‌های بین‌ماهواره‌ای، پایانه کاربر و ایستگاه‌های زمینی دانست؛ نه صرفاً چند ماهواره که اینترنت را مستقیماً به زمین می‌تابانند.
روسیه از چه زمانی ساخت راسوت را آغاز کرد؟
ریشه پروژه به سال ۲۰۲۳ بازمی‌گردد؛ زمانی که نخستین سه ماهواره آزمایشی مأموریت «راسوت-۱» به مدار رفتند. در سال ۲۰۲۴ نیز سه ماهواره آزمایشی دیگر در قالب مأموریت «راسوت-۲» پرتاب شدند.
اما نقطه عطف پروژه در ۲۳ مارس ۲۰۲۶ رقم خورد؛ زمانی که نخستین ۱۶ ماهواره عملیاتی منظومه ارتباطی بورو ۱۴۴۰ به مدار رفتند.
شرکت روسی این پرتاب را عبور پروژه از مرحله آزمایش و ورود به مرحله ساخت سرویس ارتباطی توصیف کرد.
در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ نیز دومین بسته ماهواره‌ها به مدار فرستاده شد. به این ترتیب، روسیه در سال ۲۰۲۶ از مرحله آزمایش چند ماهواره محدود به ساخت یک منظومه بزرگ‌تر حرکت کرد.
بر اساس گزارش‌ها، روسیه هدف‌گذاری کرده است که تعداد ماهواره‌های این منظومه را در سال‌های آینده به چندصد فروند برساند و در برنامه بلندمدت تعداد آنها حتی به حدود ۹۰۰ ماهواره برسد. در برخی گزارش‌ها نیز هدف نزدیک به ۳۰۰ ماهواره تا سال ۲۰۲۷ مطرح شده است.
چرا راسوت برای روسیه اهمیت راهبردی دارد؟
جنگ اوکراین نشان داد که ارتباطات ماهواره‌ای دیگر صرفاً یک فناوری مخابراتی نیست. اینترنت ماهواره‌ای می‌تواند برای برقراری ارتباط در مناطقی که زیرساخت زمینی آسیب دیده یا در دسترس نیست، اهمیت داشته باشد.
در همین جنگ، استارلینک به یکی از زیرساخت‌های مهم ارتباطی اوکراین تبدیل شد. این تجربه برای مسکو یک پیام روشن داشت: وابستگی ارتباطات راهبردی به یک شرکت خارجی می‌تواند به یک نقطه ضعف تبدیل شود.
به همین دلیل، راسوت برای روسیه تنها یک پروژه تجاری نیست؛ بلکه بخشی از تلاش گسترده‌تر این کشور برای ایجاد زیرساخت‌های مستقل در حوزه ارتباطات فضایی محسوب می‌شود. ولادیمیر پوتین نیز پیش‌تر در دیدار با نیرو‌های نظامی روسیه، از پیشرفت پروژه‌ای برای ایجاد معادل روسی استارلینک صحبت کرده بود.