داروی هوشمصنوعی به دنبال تغییر ساعت پیری بدن است
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی به نقل از خبرگزاری فارس، دیجیتالترندز نوشت: پیری معمولاً چیزی نیست که بتوان با یک آزمایش ساده روی آن دست گذاشت. عدد شناسنامه تغییر نمیکند، اما وضعیت سلولها، پروتئینها و اندامهای بدن میتواند نشان دهد که بدن سریعتر یا کندتر از سن تقویمی خود پیر شده است. حالا یک داروی آزمایشی که با کمک هوش مصنوعی طراحی شده، در یک مطالعه انسانی نشانههایی از تغییر همین «سن زیستی» نشان داده است؛ نتیجهای جذاب، اما هنوز فاصله زیادی با ساخت یک داروی ضدپیری واقعی دارد.
دارویی که قرار نبود فقط با پیری بجنگد
این دارو «رنتوسرتیب» نام دارد و هدف اصلی آن درمان فیبروز ریوی ایدیوپاتیک، یک بیماری جدی و پیشرونده ریه، است. پژوهشگران شرکت اینسیلیکو مدیسین از هوش مصنوعی برای شناسایی هدف دارویی و طراحی مولکول استفاده کردند. سامانههای هوش مصنوعی با بررسی دادههای زیستی و پزشکی به شناسایی پروتئینی به نام تیانآیکی کمک کردند؛ پروتئینی که با مسیرهای مرتبط با فیبروز و پیری سلولی ارتباط دارد. سپس هوش مصنوعی مولکولی را طراحی کرد که بتواند این هدف را مهار کند.
نکته جالب اینجاست که پژوهشگران در کنار بررسی وضعیت ریه بیماران، سراغ چیزی متفاوت هم رفتند: اندازهگیری سن زیستی. در این روش، به جای اینکه فقط بپرسیم یک فرد چند سال دارد، نشانههای مختلف بدن بررسی میشود تا مشخص شود وضعیت زیستی بدن بیشتر شبیه چه سنی است.
شش ساعت مختلف، یک نشانه مشترک
در مطالعه، دادههای ۴۲ تا ۴۳ بیمار مبتلا به فیبروز ریوی بررسی شد که رنتوسرتیب دریافت کرده بودند. پژوهشگران نمونههای زیستی بیماران را با استفاده از شش «ساعت پیری» مختلف تحلیل کردند. این ابزارها با بررسی الگوهای زیستی، از جمله پروتئینهای موجود در خون، تلاش میکنند وضعیت پیری بدن را تخمین بزنند.
نتیجه قابل توجه بود: هر شش مدل کاهش سن زیستی پیشبینیشده را در گروه دریافتکننده دارو نشان دادند؛ در حالی که در گروههای کنترل چنین الگوی مشابهی دیده نشد. این همجهتی اهمیت دارد، زیرا ساعتهای پیری مختلف از روشها و شاخصهای متفاوتی برای تخمین سن زیستی استفاده میکنند.
اما اینجا همان جایی است که باید ترمز کرد. «کاهش سن زیستی» الزاماً به معنی آن نیست که روند واقعی پیری متوقف یا معکوس شده است. ساعتهای پیری هنوز ابزارهای پژوهشی هستند و درباره اینکه بهترین روش اندازهگیری سن زیستی کدام است، اجماع کاملی وجود ندارد.
مهمترین محدودیت مطالعه، تعداد کم شرکتکنندگان است. این پژوهش فقط روی حدود ۴۲ تا ۴۳ بیمار انجام شده و همه آنها به یک بیماری ریوی مبتلا بودهاند؛ بنابراین هنوز مشخص نیست کاهش شاخصهای سن زیستی نتیجه مستقیم اثر ضدپیری دارو است یا بخشی از آن به بهبود وضعیت بیماری مربوط میشود. همچنین آزمایش روی افراد سالم برای اثبات یک اثر عمومی ضدپیری انجام نشده است.
از طرف دیگر، رنتوسرتیب هنوز حتی برای بیماری اصلی خود نیز یک داروی تأییدشده و در دسترس عمومی نیست؛ بنابراین مسیر رسیدن از این نتایج اولیه به یک درمان قابل استفاده، نیازمند آزمایشهای بزرگتر، بررسی ایمنی و ارزیابیهای بالینی بیشتر است.
وقتی هوش مصنوعی وارد کشف دارو شد
طراحی دارو معمولاً فرایندی طولانی است که در آن پژوهشگران باید میان تعداد بسیار زیادی از مولکولهای احتمالی جستوجو کنند. هوش مصنوعی میتواند بخشی از این جستوجو را سریعتر انجام دهد؛ از شناسایی اهداف زیستی گرفته تا پیشنهاد ساختار مولکولهای جدید. رنتوسرتیب یکی از نمونههای مهمی است که نشان میدهد هوش مصنوعی میتواند در چند مرحله از فرایند کشف دارو نقش داشته باشد.
اگر نتایج این پژوهش در مطالعات بزرگتر تأیید شود، اهمیت آن فقط به یک داروی خاص محدود نخواهد بود. ترکیب هوش مصنوعی برای طراحی دارو با «ساعتهای زیستی» میتواند راه تازهای برای آزمایش درمانهایی ایجاد کند که هدفشان مقابله با بیماریهای مرتبط با افزایش سن است.
فعلاً، اما فاصله میان «نشانههای امیدوارکننده» و «قرص ضدپیری» همچنان زیاد است. آنچه این مطالعه نشان داده، بیشتر یک سرنخ مهم است تا پاسخ نهایی به یکی از قدیمیترین آرزوهای بشر.