آنتروپیک هزاران کتاب ارزشمند را تکهتکه میکند
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی به نقل از خبرگزاری فارس، گاردین نوشت؛ کتابفروشان دستدوم و فروشندگان کتابهای کمیاب در استرالیا نسبت به روندی هشدار دادهاند که به گفته آنها میتواند به نابودی نسخههای ارزشمند کتابها برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی منجر شود.
نگرانیها پس از افشای اسناد یک پرونده حقوقی علیه شرکت آنتروپیک در آمریکا شدت گرفته؛ اسنادی که نشان میدهد این شرکت برای دیجیتالی کردن کتابها، برخی نسخههای چاپی را پس از اسکن، از بین میبرد.
اسکن کتاب و نابودی نسخه چاپی
بر اساس اسناد منتشرشده در این پرونده، آنتروپیک برای افزایش سرعت اسکن، عطف کتابها را جدا میکرد، صفحات را دیجیتالی میکرد و سپس باقیمانده کتابها را بازیافت یا نابود میکرد. دادگاهی در آمریکا این اقدام را طبق قوانین حق نشر، مصداق «استفاده تحولآفرین» دانست و آن را قانونی اعلام کرد.
گزارشها نشان میدهد این روش تنها به آنتروپیک محدود نیست و اکنون برخی شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی از واسطههایی برای تأمین کتابهای چاپی مورد نیاز خود استفاده میکنند.
سفارشهای عجیب، زنگ خطر برای کتابفروشان
چندین کتابفروش استرالیایی اعلام کردهاند در ماههای اخیر سفارشهای غیرعادی و حجیمی از شرکتی کانادایی به نام «زوم بوکز» دریافت کردهاند. این سفارشها شامل کتابهایی کاملاً نامرتبط با یکدیگر، از کتابهای فنی و شعر گرفته تا تاریخ محلی و آثار قدیمی بوده و برخلاف الگوی معمول خرید مشتریان به نظر میرسیده است.
برخی فروشندگان میگویند این شرکت بدون چانهزنی درباره قیمت یا هزینه ارسال، تعداد زیادی کتاب را یکجا خریداری کرده است؛ موضوعی که احتمال ارتباط این سفارشها با زنجیره تأمین داده برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی را تقویت کرده، هرچند مدرک مستقیمی در این زمینه وجود ندارد.
نگرانی از نابودی آثار ارزشمند
فعالان حوزه کتاب میگویند اگر کتابی پرتیراژ و در دسترس باشد، نابودی چند نسخه شاید اهمیت چندانی نداشته باشد، اما از بین بردن کتابهای نایاب یا نسخههایی که ارزش تاریخی و فرهنگی دارند، خسارتی جبرانناپذیر است.
یکی از فروشندگان کتابهای کمیاب میگوید کتابها فقط مجموعهای از صفحات نیستند، بلکه هر نسخه داستان، پیشینه و هویتی منحصربهفرد دارد و نابود کردن آنها برای استخراج داده، اقدامی «هولناک» است.
همه کتابفروشان مخالف نیستند
در مقابل، برخی کتابفروشان که صدها هزار جلد کتاب در انبارهای خود نگهداری میکنند، معتقدند فروش این کتابها میتواند از نظر اقتصادی مفید باشد. با این حال، آنها نیز تأکید میکنند اگر مشخص باشد نسخهای یکتا یا بسیار کمیاب قرار است نابود شود، حاضر به فروش آن نخواهند بود.
برخی نیز میگویند سالهاست کتابهای قدیمی برای فروش جداگانه تصاویر یا صفحات ارزشمندشان تکهتکه میشوند و اکنون هوش مصنوعی شکل تازهای از همین روند را ایجاد کرده است.
پاسخ آنتروپیک و زوم بوکز
آنتروپیک اعلام کرده هیچگاه از شرکت زوم بوکز کتاب خریداری نکرده و در برنامههای جمعآوری داده خود نیز کتابهای کمیاب یا عتیقه را نابود نمیکند. این شرکت ادعا کرده تهیه کتابهای چاپی برای آموزش مدلهای زبانی، روشی رایج در صنعت هوش مصنوعی است.
شرکت زوم بوکز نیز هرگونه اسکن و نابودی کتابها را رد کرده و گفته کتابهای دستدوم را بهصورت سالم خریدوفروش میکند و تنها زمانی که امکان فروش مجدد وجود نداشته باشد، آنها را بهصورت مسئولانه «بازیافت» میکند. این شرکت درباره اینکه آیا کتابها را به شرکتهای هوش مصنوعی میفروشد یا خیر، به دلیل محرمانه بودن قراردادهای تجاری خود توضیحی ارائه نکرد.