آلودگی، قبل از بحران شناسایی میشود
به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی به نقل از گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس؛ آلودگی هوا، نوسان دما و رطوبت، هدررفت آب و انرژی و بسیاری از تغییرات محیطی، زمانی خسارتبار میشوند که دیر شناسایی شوند. از همین رو، استفاده از سامانههایی که بتوانند این تغییرات را بهصورت لحظهای پایش کرده و در کوتاهترین زمان هشدار یا فرمان لازم را صادر کنند، به یکی از نیازهای مهم صنایع تبدیل شده است. در پاسخ به این نیاز، فناوران یکی از شرکتهای دانشبنیان کشور موفق به طراحی و تولید یک سامانه بومی هوشمندسازی شدهاند که امکان پایش برخط پارامترهای محیطی و کنترل هوشمند آنها را فراهم میکند.
این دستگاه بومیسازی شده است. نسخه بومی آن حدود دو سال است که تولید شده و با سرمایهگذاری بخش خصوصی توسعه یافته است.
احسان فدائیان رئیس هیئت مدیره این شرکت دانش بنیان به فارس میگوید: «شرکت ما ۱۲ سال سابقه فعالیت دارد و ۱۰ سال است که دانشبنیان شده است. یکی از حوزههای نوینی که از شش، هفت سال پیش وارد آن شدیم و روی آن سرمایهگذاری کردیم، حوزه هوشمندسازی است که محصولات و خدمات بومی نیز در آن توسعه پیدا کرده است.
هوشمندسازی هم کاربردهای عمومی و عام دارد و هم کاربردهای اختصاصی در صنایع. تمرکز ما بر بخش صنعتی آن بوده است. در برخی موارد، سنسورهای مربوط به آب مدنظر است که برای پایش پارامترهای آب، از جمله آلودگیها و انواع ناخالصیها، استفاده میشوند. همچنین این سنسورها برای پایش آلودگی و ناخالصیهای موجود در هوا نیز کاربرد دارند.»
پایش هوشمند؛ از کشاورزی تا صنایع
این محصول در حوزه آب و کشاورزی مورد استفاده قرار گرفته، به بهرهبرداری رسیده، تولید شده و تعداد زیادی از آن نیز به فروش رفته است.
در حوزه محیط زیست، بهویژه در بخش پایش هوا و آلایندهها، اعم از آلایندههای صنعتی و آلایندههای موجود در هوا، هنوز این فناوری بهصورت گسترده مورد استفاده قرار نمیگیرد. فدائیان میگوید که یکی از معضلات اصلی ما این است که در بسیاری از نقاط، پارامترهای دقیق و قابل اعتمادی برای پایش وجود ندارد تا بتوانیم وضعیت را بهدرستی ارزیابی کنیم.
پس از انجام مرحله پایش، نوبت به اقدام سریع میرسد. در بسیاری از موارد، زمانی که متوجه میشوند میزان آلاینده از حد مجاز فراتر رفته است، تا زمان انجام اقدام، دیگر کار از کار گذشته است.
اما با استفاده از این سیستم، بهصورت سریع و برخط، هوش مصنوعی تصمیم میگیرد که در واکنش به آن آلاینده چه فرمانی صادر شود. بهعنوان مثال، ممکن است فرمان باز شدن یک دریچه یا روشن شدن یک فن صادر شود تا آلودگی برطرف یا میزان آن کاهش پیدا کند.
در ارتباط با حوزهای که سازندگان این محصول روی آن تمرکز کردهاند فدائیان چنین توضیح میدهد: «تمرکز ما در حوزه HSE (بهداشت، ایمنی و محیطزیست) بوده است. البته در حوزه کشاورزی، آب و مدیریت منابع آب نیز تعدادی از این دستگاهها تولید، فروخته و در حال استفاده هستند. در حال حاضر، تمرکز ما بر معضلات بهداشت، ایمنی و محیطزیست است.»
این محصول در حال حاضر در شرکتهای مختلف، از جمله شرکتهای تولیدی و هلدینگهای خصوصی، برای پایش شرایط هوای سولههای تولید مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربرد در خودروسازی، نفت، گاز و مخابرات
در این محیطها، دغدغه اصلی لزوماً آلودگی هوا نیست، بلکه پارامترهایی مانند دما و رطوبت اهمیت دارد. برای مثال، در برخی انبارهای نگهداری قطعات الکترونیکی یا مواد غذایی، محصولات باید در محدوده مشخصی از دما و رطوبت نگهداری شوند. اگر این پارامترها از محدوده تعیینشده خارج شوند، سامانه هشدار صادر میکند تا اقدامات لازم انجام شود؛ برای نمونه، سیستم سرمایشی یا مهپاش بهصورت خودکار یا با دخالت اپراتور فعال شود.
این محصول در محیطهایی کاربرد دارد که پارامترهای محیطی و آبوهوایی، بهویژه رطوبت هوا، در فرایندهای صنعتی اهمیت دارد.
برای مثال در خط مونتاژ برخی صنایع مثل خودروسازی، اگر میزان رطوبت از حد مشخصی پایینتر بیاید، مونتاژ بعضی قطعات خودرو با خطا مواجه میشود. یکی از زمینههایی که این محصول در آن مورد استفاده قرار میگیرد، همین بخش است.
فدائیان میگوید: «ما با شرکتهایی که سنسورهای تخصصی پایش آلودگی هوا را وارد یا تولید میکنند، همکاریهایی داشتهایم.
ما این محصول را با زیرمجموعههای شرکت نفت و گاز پیش بردهایم. همچنین در حوزه مخابرات نیز، در بخشهایی که خطوط تولید مودمهای مخابراتی بومی و انبارهای نگهداری قطعات حساس دارند، از این محصول استفاده میشود.»
نمونه خارجی این محصول حتی از بیش از ۱۰ سال پیش وجود داشته است، اما نسخهای که روی سرور داخلی اجرا شود و امکان استفاده از این سرویس را حتی در شرایط قطعی اینترنت بینالملل فراهم کند، در کشور وجود نداشت.
پایش هوشمند؛ یکی از ارکان شهر هوشمند
این محصول جزو فناوریهای شهر هوشمند است. در شهر هوشمند بخشهای مختلفی مانند مسکن، فضای سبز، شبکههای توزیع آب و برق و همچنین صنایع مختلف وجود دارند که یا خود آلاینده هستند یا در فرایندهایشان از موادی استفاده میکنند که موجب آلودگی میشود.
اگر بتوانیم این بخشها را بهصورت برخط پایش کنیم، بهسرعت متوجه خواهیم شد که کدام پارامتر از حد استاندارد خارج شده است؛ این انحراف میتواند مربوط به آلایندهها یا سایر پارامترها، مانند هدررفت آب یا اتلاف برق، باشد.
اگر چنین مواردی بهموقع شناسایی شوند و یک سیستم پایش لحظهای با امکان اتصال به اینترنت وجود داشته باشد، میتوان از بسیاری از خسارتها، هزینهها و تلفات جلوگیری کرد. در واقع این محصول یکی از فناوریهای صنعت هوشمند است که در زیرمجموعه فناوریهای شهر هوشمند و اینترنت اشیا قرار میگیرد.
فدائیان در ارتباط با احساس نیاز به تولید این محصول میگوید: «از زمان شیوع کرونا و کاهش دسترسیهای حضوری و فیزیکی، احساس نیاز به چنین محصولی بسیار بیشتر شد. البته ما پیش از کرونا نیز روی این موضوعات کار میکردیم، اما بازار آن بسیار محدود بود و این فناوری چندان شناختهشده نبود.
پس از شیوع کرونا، با رواج دورکاری، پایش از راه دور و موضوعات مشابه، این فناوری اهمیت بیشتری پیدا کرد، جدیتر دنبال شد و توجیه اقتصادی نیز پیدا کرد. به همین دلیل ما هم فعالیت خود را در این حوزه با جدیت بیشتری ادامه دادیم.»