افزایش ۳۰ درصدی سهم بنادر شمالی در واردات کشور

به گزارش پایگاه خبری پایداری ملی، در پی افزایش تنش‌های ژئوپلیتیک و اعمال محدودیت در بنادر جنوبی، استراتژی لجستیکی کشور با یک چرخش عملیاتی از «تجارت آزاد» به «تجارت حفاظتی» تغییر جهت داد. محمدرضا طلایی، معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به مدیریت هوشمندانه جریان کالا در شرایط جنگی، از تغییر اولویت‌های عملیاتی در بنادر کشور خبر داد.

طبق این گزارش، محوریت واردات که پیش‌تر بر بنادر جنوبی استوار بود، اکنون با هدایت هوشمند جریان کشتی ها، به سمت بنادر شمالی و مسیر‌های دریای خزر و روسیه متمایل شده است.

معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه اکنون سهم بنادر شمالی از کل واردات کشور به بیش از ۳۰ درصد رسیده است، افزود: با تغییر مسیر از اقیانوس هند به سمت مسیر‌های روسیه و دریای خزر توانسته‌ایم با تهدید محاصره کامل اقتصادی مقابله کنیم.

طلایی درباره اینکه بیشترین حجم کالا‌های وارداتی از بنادر شمالی چه اقلامی است، گفت: اولویت اصلی در این شرایط امنیت غذایی و پایداری تولید است؛ بیشترین سهم واردات از بنادر شمالی به ترتیب از نظر اهمیت و حجم مربوط به غلات و دانه‌های روغنی است که در صدر آنها جو دامی، ذرت دامی و گندم قرار دارند و عمده این حجم از کشور‌های اوراسیا تامین می‌شود.

وی با اشاره به اینکه تا پیش از جنگ، بندر امام خمینی (ره) مرکز اصلی واردات غلات و نهاده‌های دامی کشور بود، افزود: تغییر مسیر‌ها و کریدور‌های وارداتی از نظر مالی سبب افزایش هزینه‌های حمل و نقل، بیمه و قیمت تمام شده محصول شده است.

معاون وزیر جهادکشاورزی خاطر نشان کرد: در استراتژی ذخیره در دریا، ناوگان‌ها و کشتی‌هایی که حکم انبار شناور استراتژیک را داشتند، با توجه به شرایط موجود، زودتر از موعد تخلیه شدند.

پایداری زنجیره تامین کالا‌های اساسی اولویت اصلی واردات است

وی با اشاره به تجاوز دشمن آمریکایی به مناطقی از بندر چابهار و اینکه این بندر بخشی از واردات کالا‌های اساسی را بر عهده داشته است، اظهار داشت: بندر چابهار به عنوان دروازه شرق کشور نقشی فراتر از تامین کالا‌های مورد نیاز داخلی را دارد و مرکز اصلی ترانزیت کالا‌های اساسی از هند به افغانستان و آسیای میانه است.

طلایی خاطر نشان کرد: بخش عمده کالا‌هایی که پیش از دور جدید حمله دشمن از بندر چابهار تخلیه شده بودند، در انبار‌های مسقف و سیلو‌های مدرن ذخیره شده‌اند و در وضعیت ایمنی قرار دارند.

به گفته معاون وزیر جهادکشاورزی، در حال حاضر عملیات تخلیه ایمن و انتقال سریع این کالا‌ها به سایر نقاط کشور در جریان است. همچنین، شناور‌هایی که در لنگرگاه در انتظار پهلوگیری بودند، با هماهنگی نیرو‌های ارتش و سپاه، تحت نظارت مسیر‌های امن برای خروج اضطراری به سمت بنادر جایگزین هدایت شدند.

وی در خصوص حجم دقیق خسارات وارده به زیرساخت‌ها در پی تجاوز اخیر دشمن اظهار داشت: برآورد‌ها در مرحله نهایی است و پس از نهایی شدن، مستندات جهت اعلام به شرکت‌های بیمه داخلی و بین‌المللی آماده خواهد شد.

وی درباره آسیب زیرساخت‌ها در استان‌های جنوبی و تدابیر پدافند غیرعامل در این وزارتخانه برای به حداقل رساندن آسیب‌ها گفت: وزارت جهادکشاورزی در راستای وظایف محوله مجموعه اقدامات پیشنهادی و در دست اقدام خود را طی یک مکاتبه رسمی به مراجع ذی صلاح ارائه کرده و تمامی اقدامات لازم جهت ایمن بخشی و توزیع کالا‌ها صورت گرفته تا چالشی ایجاد نشود.

بنادر شمالی؛ قلب تپنده کریدور شمال-جنوب

تحلیل آمار‌های تردد نشان می‌دهد که سهم بنادر شمالی در واردات کشور به بیش از ۳۰ درصد رسیده است. این تغییر مسیر نه تنها واکنشی به تهدید‌های دریایی در جنوب، بلکه بهره برداری استراتژیک از ظرفیت کریدور شمال-جنوب محسوب می‌شود.

در این الگوی جدید لجستیکی:

انتقال فشار عملیاتی: بخش قابل توجهی از بارِ ترافیکی و عملیات تخلیه و بارگیری بنادر جنوبی به بنادر شمالی منتقل شده است.
تغییر ماهیت تجارت: بنادر شمالی که پیش‌تر نقش مکمل را داشتند، اکنون به نبض تپنده عملیات بندری کشور تبدیل شده‌اند.
توسعه زیرساخت ریلی: با توجه به تغییر مسیر به سمت شمال، توسعه شبکه ریلی برای اتصال کارآمد بنادر شمالی به بازار‌های داخلی به یکی از الزامات فوری تبدیل شده است.

مدیریت ناوگان دریایی در شرایط بحرانی

یکی از بخش‌های کلیدی مدیریت بحران اخیر، تغییر رویکرد در بهره برداری از «کشتی‌های انبار شناور» بود. با تغییر شرایط امنیتی، عملیات تخلیه این کشتی‌ها که در لنگرگاه‌های جنوبی مستقر بودند، زودتر از موعد مقرر انجام شد.

همچنین در یک مانور لجستیکی دقیق، شناور‌های منتظر در لنگرگاه‌های جنوبی با هماهنگی نیرو‌های نظامی و با استفاده از مسیر‌های ایمن، برای تخلیه اضطراری به سمت بنادر جایگزین هدایت شدند. این اقدام نشان دهنده هماهنگی میان تیم‌های عملیاتی بنادر و دستگاه‌های پدافندی برای به حداقل رساندن آسیب به زیرساخت‌ها و سرمایه‌های ملی است.

نگاهی به وضعیت چابهار و کریدور ترانزیتی شرق

اگرچه تمرکز عملیاتی به سمت شمال تغییر کرده، اما جایگاه استراتژیک چابهار به عنوان دروازه ترانزیتی شرق کشور همچنان حفظ شده است. طبق اعلام مسئولان، بخش عمده کالا‌های دپو شده در این بندر به انبار‌های مسقف و سیلو‌های ایمن منتقل شده و عملیات انتقال سریع آن‌ها به نقاط مختلف کشور بدون وقفه در جریان است. با این حال، تغییر این کریدور‌ها به قیمت افزایش هزینه‌های حمل ونقل و بیمه تمام شده است که نشان می‌دهد لجستیک کشور برای حفظ استمرار در زنجیره تأمین، هزینه‌های اقتصادی مضاعفی را متحمل شده است.

این گزارش حاکی از آن است که ایران با بهره گیری از تنوع مبادی ورودی (۱۵ کشور همسایه) توانسته است با وجود چالش‌های امنیتی، بن بست لجستیکی ایجاد نکند؛ هرچند پایداری این وضعیت در بلندمدت، نیازمند سرمایه گذاری سنگین در توسعه زیرساخت‌های ریلی و ارتقای تاب آوری بنادر شمالی خواهد بود.